OdznakaOdznakaNajstarszą odznaką turystyczną, istniejącą w Polskim Towarzystwie Tatrzańskim (PTT) od 1935 r., jest GÓRSKA ODZNAKA TURYSTYCZNA (GOT). Od momentu jej wprowadzenia po dziś dzień cieszy się ogromną popularnością. Po II wojnie światowej wznowiona została w 1949 r. i stanowiła wzór, na podstawie którego opracowano zasady zdobywania odznak w innych dyscyplinach turystyki kwalifikowanej. Można ją zdobywać, począwszy od 10. roku życia, na górskich szlakach znakowanych, według ustalonych zasad podanych w Regulaminie GOT, w okresie od 15 marca do 15 grudnia. Nie można zdobywać punktów do GOT popularnej, małej brązowej i małej srebrnej na obszarze Tatr (nowy regulamin GOT zniósł te ograniczenia – przyp. RHO). Odznaka ma osiem stopni: popularny, brązowy, srebrny, złoty, duży brązowy, duży srebrny, duży złoty i „Za wytrwałość”.

Odznaka W 2014 r. Forum Gmin Beskidu Wyspowego i Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK w celu propagowania walorów Beskidu Wyspowego ustanowiły ODZNAKĘ TURYSTYCZNĄ PTTK „BESKIDZKIE WYSPY” za przejście Głównym Szlakiem Beskidu Wyspowego. Odznakę można zdobywać podczas wycieczek Głównym Szlakiem Beskidu Wyspowego, którego przebieg umieszczono na stronie www.odkryjbeskidwyspowy.pl. Punktowanie wycieczek i potwierdzenie ich odbycia dokonywane jest zgodnie z postanowieniami Regulaminu Górskiej Odznaki Turystycznej PTTK. Odznaka ma trzy stopnie: srebrny, złoty oraz diamentowy przyznawany za jednorazowe przejście całego Głównego Szlaku Beskidu Wyspowego w czasie nie dłuższym niż 16 dni, podczas ciągłej wycieczki.

Niemal równocześnie z powstaniem Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, bo w 1951 r., ustanowiono Górską i Nizinną Odznakę Narciarską. Obecnie istnieje pięć rodzajów odznak dla turystów-narciarzy.

Odznaka GÓRSKĄ ODZNAKĘ NARCIARSKĄ (GON) można zdobywać, począwszy od 14. roku życia, podczas górskich wycieczek narciarskich, według zasad ustalonych w Regulaminie GON. Punkty do zdobywania odznaki GON w stopniu „małym” wymienione są w spisie wycieczek zamieszczonym w wydawnictwie pt. „Narciarskie Odznaki Turystyczne”, SiT, 1970 r.

OdznakaNIZINNĄ ODZNAKĘ NARCIARSKĄ (NON) można zdobywać, począwszy od 12. roku życia, podczas narciarskich wycieczek nizinnych, według następujących zasad (dotyczy wyłącznie odznak „małych”):

  1. trzeba uzyskać odpowiednią ilość punktów na poszczególne stopnie odznaki, według wykazu dotyczącego odznaki GON;

  2. punkty obliczać według następujących zasad:

    • za każdą godzinę marszu – zgodnie z przewodnikiem turystycznym dla szlaków pieszych – 4 punkty,

    • za każdy kilometr – 1 punkt i za każde 100 m różnicy wzniesień – 1 punkt.

POPULARNĄ ODZNAKĘ NARCIARSKĄ (PON) można zdobywać, począwszy od 12. roku życia, podczas wycieczek narciarskich na obszarze całej Polski, według następujących zasad:

Odznaka
  1. wzięcie udziału w całodziennej wycieczce narciarskiej pod opieką przewodnika turystyki narciarskiej PTTK lub instruktora narciarstwa PZN;

  2. wykazanie umiejętności technicznych w jeździe na nartach, według zasad nauczania Polskiego Związku Narciarskiego, uzyskując:

    • PON w stopniu brązowym (biała emalia), przy technice jazdy do II kl.;

    • PON w stopniu srebrnym (zielona emalia), przy technice jazdy do III kl.;

    • PON w stopniu złotym (niebieska emalia), przy technice jazdy IV kl.

Poszczególne stopnie PON odpowiadają danej klasie jazdy na nartach i zdobywane są bez zachowania ich kolejności.

OdznakaODZNAKA NARCIARSKA „ZA WYTRWAŁOŚĆ” jest wyróżnieniem, które można uzyskać, jeżeli w ciągu 10 lat od zdobycia dużej GON lub NON zdobędzie się 6-krotnie normę przewidzianą na odznakę brązową GON lub NON, względnie, od czasu zdobycia małej GON lub NON, w ciągu 15 lat uzyska się 10-krotnie normę przewidzianą na GON lub NON w stopniu brązowym.

WYSOKOGÓRSKA ODZNAKA NARCIARSKA PTTK (WON) jest najwyższym wyróżnieniem dla osób uprawiających wędrówki na terenie Tatr, Karkonoszy, masywu Babiej Góry i innych gór wysokich. WON może uzyskać każdy, kto udokumentuje przejście tras wysokogórskich na nartach o łącznej sumie przewyższeń 30.000 m. WON przyznawana jest w trybie uchwały Komisji Turystyki Narciarskiej ZG PTTK.

OdznakaNARCIARSKA ODZNAKA MŁODZIEŻOWA PTTK (NOM-PTTK) jest odznaką jednostopniową, przeznaczoną dla młodzieży, którą uzyskuje się uczestnicząc:

  1. w 3 wycieczkach narciarskich, za każdym razem na innej trasie, przy czym długość trasy nie powinna być mniejsza niż:

    • 10 km – dla osób w wieku 12-15 lat;

    • 15 km – dla osób w wieku 16-19 lat;

  2. w dowolnych zawodach narciarskich (zjazdowych lub biegowych) bez względu na zajęte miejsce, z wyjątkiem dyskwalifikacji lub nie ukończenia konkurencji.

Odznaka Odznaka ODZNAKĘ TURYSTYKI PIESZEJ (OTP), ustanowioną w 1951 r., można zdobywać począwszy od 8. roku życia (wyjątek stanowi ODZNAKA „SIEDMIOMILOWE BUTY”), na wycieczkach pieszych, zaliczając 1 punkt za 1 km. Trasy tych wycieczek może ułożyć sam turysta. Określone natomiast są miejscowości, za zwiedzanie których dolicza się dodatkowe punkty. Odznaka jest ustanowiona w sześciu kategoriach: „Siedmiomilowe Buty” w stopniach: srebrnym i złotym (dotyczy wyłącznie osób w wieku poniżej 10. lat); popularna OTP (bez stopni); mała OTP w stopniach: brązowym, srebrnym i złotym; duża OTP w stopniach: srebrnym i złotym i odznaka „Za Wytrwałość w Turystyce Pieszej” oraz OTP „Dla Najwytrwalszych”.

OdznakaW 1974 r. w turystyce pieszej wprowadzono ODZNAKĘ „ZA WYTRWAŁOŚĆ W TURYSTYCE PIESZEJ”, która może być zdobywana trzykrotnie, przez kilkakrotne powtórzenie norm przewidzianych na małą OTP w stopniu brązowym. Posiadacze najwyższego III stopnia (czerwonego) Odznaki „Za Wytrwałość w Turystyce Pieszej” mogą ubiegać się o ODZNAKĘ „DLA NAJWYTRWALSZYCH”, którą zdobywa się przez pięciokrotne powtórzenie normy przewidzianej dla małej OTP w stopniu brązowym (bez punktów za zwiedzanie miast).

OdznakaKlub Przodowników Turystyki Pieszej im. Anieli Michalskiej w Warszawie ustanowił ODZNAKĘ „OTP DLA NAJWYTRWALSZYCH – WETERAN PIESZYCH SZLAKÓW”, która jest kontynuacją systemu odznak pieszych PTTK. Odznakę mogą zdobywać turyści, którzy zdobyli najwyższy III stopień (złoty) OTP „Dla Najwytrwalszych”. Dla uzyskania każdego stopnia odznaki konieczne jest uzyskanie zaliczenia trzech norm rocznych przewidzianych dla małej OTP w stopniu brązowym. Odznaka ma cztery stopnie: I w kolorze niebieskim, II w kolorze żółtym, III w kolorze białym i IV w kolorze czerwonym.

W 1952 r. ustanowiono dalsze dwie odznaki: KOT i TOK.

Odznaka KOLARSKĄ ODZNAKĘ TURYSTYCZNĄ (KOT) można zdobywać począwszy od 7. roku życia, na wycieczkach zbiorowych lub indywidualnych, zaliczając za akażdy dzień jazdy rowerem podczas wędrówek jednodniowych 10 pkt., a podczas wędrówek wielodniowych (minimum 1,5 dnia) 15 pkt. Dodatkowe punkty uzyskuje się za udział w określonych imprezach oraz za zwiedzanie. Odznaka ma siedem stopni: brązowy, srebrny, złoty, duży brązowy, duży srebrny, duży złoty i „Za wytrwałość”.

OdznakaTURYSTYCZNĄ ODZNAKĘ KAJAKOWĄ (TOK) można zdobywać po ukończeniu 10. roku życia. Za 1 km szlaku wodnego przyznaje się: na wodzie bieżącej z prądem – 1 pkt; na wodzie stojącej – 2 pkt; na wodzie pod prąd i na morzu – 3 pkt; na rzece górskiej – 4 pkt. Odznaka ma osiem stopni: popularny, brązowy, srebrny, złoty, duży złoty, „Za Wytrwałość”, „Za Wytrwałość” platynowy i „Za Wytrwałość” diamentowy. Przy zdobywaniu punktów na odznakę w stopniu złotym i dużym złotym, obowiązuje przepłynięcie rzek górskich wymienionych w Regulaminie TOK. Najdłuższy etap dzienny na rzece nizinnej nie może przekraczać 40 km, a na rzece górskiej – 60 km.

Odznaka W 1995 r. w celu podnoszenia turystycznych kwalifikacji kajakowych, propagowania turystyki kajakowej na rzekach trudnych i uciążliwych oraz zachęcania do uprawiania turystyki kajakowej na mało uczęszczanych szlakach wodnych ustanowiono GÓRSKĄ ODZNAKĘ KAJAKOWĄ (GOK). Odznakę przyznaje się za pływanie kajakiem lub kanadyjką po rzekach trudnych i uciążliwych, ujętych w wykazach A i B, będących załącznikami do Regulaminu GOK. Zdobywanie Górskiej Odznaki Kajakowej (GOK) zaleca się rozpoczynać po zdobyciu minimum Turystycznej Odznaki Kajakowej (TOK) w stopniu brązowym. Odznaka ma trzy stopnie: brązowy, srebrny i złoty.

OdznakaW 1954 r. wprowadzono ŻEGLARSKĄ ODZNAKĘ TURYSTYCZNĄ (ŻOT). Można ją zdobywać, po ukończeniu 10. roku życia, na rejsach trwających co najmniej 24 godz., zaliczając za 1 km szlaku z prądem 1 pkt.; na wodach stojących – 2 pkt.; pod prąd – 3 pkt. Za zdobycie 1 mili morskiej na pełnym morzu – 1 pkt.; w zatokach – 2 pkt. Odznaka ma sześć stopni: popularny, brązowy, srebrny, złoty, duży srebrny i duży złoty.

Odznaka MOTOROWA ODZNAKA TURYSTYCZNA (MOT) została wprowadzona w 1956 r, początkowo w nieco innym kształcie. Obecny rysunek odznaki obowiązuje od 1970 r. Mogli ją zdobywać zarówno kierowcy, jak i pasażerowie. W 1959 r. wprowadzono, specjalnie dla pasażerów, MŁDZIEŻOWĄ ODZNAKĘ „TURYSTA MOTOROWY” (TM), która ma trzy stopnie: brązowy, srebrny i złoty.

OdznakaMOT można zdobywać począwszy od 16., a TM od 10. roku życia, na dowolnie wybranych trasach o długości co najmniej 50 km, licząc za każdy dzień wycieczki 10 pkt. Odznaka ma 7 stopni: mały brązowy, mały srebrny, mały złoty, duży brązowy, duży srebrny, duży złoty i „Złoty za Wytrwałość”, zdobywane kolejno za zwiedzanie wymaganych obiektów oraz uczestniczenie w określonej Regulaminem ilości imprez motorowych turystyki kwalifikowanej. Przy zdobywaniu poszczególnych stopni odznak TM i MOT zalicza się również zabytki UNESCO znajdujące się poza granicami Polski.

Odznaka W 1960 r. ustanowiono TURYSTYCZNĄ ODZNAKĘ PODWODNĄ PTTK (TOP – PTTTK). Można ją zdobywać po ukończeniu 16. lat. Odznaka ma trzy stopnie: brązowy, srebrny i złoty – zdobywane kolejno, przez udział w rozmaitych akcjach, zawodach i imprezach podwodnych. Odznaka przyznawana jest na wniosek klubu.

W ten sposób wszystkie istniejące wówczas (do 1960 r.) komisje turystyki kwalifikowanej PTTK dysponowały systemami odznak turystycznych.

W późniejszych latach modyfikowano poszczególne regulaminy odznak. Ogólną zasadą jednak było i jest, że najniższe stopnie odznak powinny być łatwe do zdobycia, a z każdym następnym stopniem odznaki powinny wzrastać nie tylko wymagania w stosunku do turysty, ale także atrakcyjność zdobywania punktów. Dlatego właśnie w wielu regulaminach jest mowa o konieczności zdobywania punktów w różnych regionach kraju, a także o wymogach krajoznawczych.

Dla pełnego obrazu dyscyplin turystyki kwalifikowanej w PTTK dodać należy, że od 1961 r. istnieje Komisja Speleologii. Jednakże ODZNAKI SPELEOLOGA PTTK jeszcze nie wprowadzono.

OdznakaNatomiast powołana w 1970 r. Komisja Imprez na Orientację ustanowiła w 1975 r. ODZNAKĘ IMPREZ NA ORIENTACJĘ (OInO). Przyznaje się ją za udział indywidualny lub zespołowy w imprezach na orientację, licząc za każdą ukończoną konkurencję 1 pkt. Dodatkowo punkty za udział w niektórych zawodach ustala komisja Imprez na Orientację ZG PTTK. OInO może zdobywać każdy, bez względu na wiek uczestnika, kto spełni warunki przedstawione w Regulaminie odznaki. Odznaka ma trzynaście stopni w pięciu kategoriach: popularna (bez stopni); mała w stopniu brązowym, srebrnym i złotym; duża w stopniu brązowym, srebrnym i złotym; „Za Wytrwałość” (trzy stopnie: I, II, III) oraz „Dla Najwytrwalszych” (trzy stopnie: I, II, III).

Odznaka Celem popularyzacji turystyki konnej Zarząd Główny PTTK ustanowił w 1997 r. TURYSTYCZNĄ ODZNAKĘ JEŹDZIECKĄ PTTK w dwóch wariantach: Jeździecką Odznakę Turystyki Górskiej (JOTG) i Jeździecką Odznakę Turystyki Nizinnej (JOTN). O uzyskanie odznaki może ubiegać się każdy, kto ukończył 10. rok życia (stopień popularny) i 14 lat (pozostałe stopnie) oraz spełnił warunki regulaminowe, wykazując znajomość określonych wiadomości teoretycznych i umiejętności praktycznych (w tym z zakresu turystyki i krajoznawstwa). Każda z odznak ma cztery stopnie: popularny, brązowy, srebrny i złoty.

OdznakaW 2007 r. Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK, wspólnie z Urzędem Marszałkowskim województwa małopolskiego i we współpracy z firmą rakiety.pl ustanowił ZIMOWĄ ODZNAKĘ GÓRSKĄ COTG PTTK (ZOG COTG PTTK). Odznakę zdobywa się przez odbycie pieszych wędrówek na rakietach śnieżnych w górach Polski oraz w zagranicznych pasmach górskich Karpat i Sudetów, położonych na obszarze pogranicza, przy zachowaniu zasad bezpiecznego i racjonalnego uprawiania turystyki górskiej, przestrzegając przepisów dotyczących poruszania się na obszarach chronionych. Na ZOG COTG PTTK zalicza się 1 punkt za każdy przebyty kilometr oraz 1 punkt za każde 100 metrów sumy podejść. Odznaka ma trzy stopnie: brązowy, srebrny i złoty.

OdznakaW 2009 r. Zarząd Główny PTTK, na wniosek Rady Programowej ds. Młodzieży Szkolnej, w ramach realizacji „Roku Dzieci i Młodzieży w PTTK” ustanawił DZIECIĘCĄ ODZNAKĘ TURYSTYCZNĄ PTTK (DOT PTTK). Celem odznaki jest popularyzacja wielopokoleniowej turystyki rodzinnej, a zwłaszcza propagowanie turystyki wśród osób najmłodszych. DOT PTTK przeznaczona jest dla dzieci do ukończenia 10. roku życia, i można ją zdobywać podczas wycieczek (rodzinnych, szkolnych lub środowiskowych) realizowanych w następujących dyscyplinach turystyki: pieszej nizinnej i górskiej, rowerowej, kajakowej, narciarskiej, żeglarskiej, jeździeckiej, samochodowo-autokarowej oraz w ramach imprez na orientację. Warunkiem przyznania odznaki jest udział w 4 wycieczkach, realizowanych w ramach minimum 2 dyscyplin w dowolnym czasie. Odznaka jest jednostopniowa.

Odznaka OdznakaW 2012 r. Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze jako partner merytoryczny akcji „Miki i Donald: Na rowerze dookoła świata” organizowanej przez The Walt Disney Company (Polska) ustanawiło ODZNAKĘ TURYSTYCZNĄ DISNEY I PTTK. Celem Odznaki jest popularyzacja wielopokoleniowej turystyki rodzinnej, a zwłaszcza propagowanie turystyki wśród osób najmłodszych. Odznaka przeznaczona jest dla dzieci do ukończenia 12. roku życia i można ją zdobywać podczas wycieczek (rodzinnych, szkolnych lub środowiskowych) realizowanych w różnych dyscyplinach turystyki. Odznaka ma dwa stopnie: Odznaka Turystyczna Mikiego i Odznaka Turystyczna Donalda.

OdznakaW 2014 r. z inicjatywy Klubu Turystyki Narciarskiej „Psie Pole” Oddział Wrocławski PTTK ustanowił ODZNAKĘ „WSTĘGA SUDETÓW POLSKICH”. Celem odznaki jest popularyzacja turystyki narciarskiej w Sudetach, poznawanie ich walorów krajobrazowych i przyrodniczych, w okresie zimowym, również na terenach mniej znanych i rzadziej uczęszczanych, nadających się dla uprawiania turystyki narciarskiej, ze szczególnym uwzględnieniem tras narciarskich opracowanych przez gminy. Odznakę uzyskuje się poprzez przebycie na nartach wszystkich tras wymienionych w wykazie załączonym do Regulaminu odynaki. Odznaka jest jednostopniowa.

OdznakaW 2019 r. Przodownik Turystyki Górskiej – Łukasz Kornatka, we współpracy z Oddziałem PTTK Ziemi Gliwickiej, wprowadził prywatny projekt pod nazwą: ODZNAKA TURYSTYCZNA „KRZYŻ NA GÓRSKIM SZLAKU”. Celem odznaki jest popularyzacja turystyki górskiej i krajoznawczej oraz zachęcanie do systematycznego poznawania polskich gór. Odznakę uzyskuje się poprzez zdobycie szczytów pasm i masywów górskich w Polsce, ujętych w załączonym wykazie. Odznaka obejmuje wszystkie szczyty, na których postawiono / umieszczono krzyż na samym wierzchołku lub w okolicach kopuły szczytowej, na który prowadzi znakowany szlak turystyczny (jak też w jego pobliże w zależności od przebiegu szlaku). Odznakę mogą zdobywać zarówno dzieci i młodzież pomiędzy 4. a 18. rokiem życia, jak i osoby dorosłe po uprzednim nabyciu Książeczki Odznaki. Odznaka ma dwa stopnie: srebrny i złoty.

Niezależnie od wymienionych wyżej odznak związanych z jedną dyscypliną turystyki kwalifikowanej, istnieją w PTTK odznaki, które można zdobywać w czasie różnego rodzaju wędrówek, przy czym ważny jest nie tyle sposób wędrówki, co jej krajoznawczy charakter.

<

TYLKO POZNAWSZY SWÓJ KRAJ MOŻNA NAPRAWDĘ OWOCNIE DLA NIEGO PRACOWAĆ




Lp.
Nazwa Odznaki
Rok
powstania
Weryfikacja

1.

Górska Odznaka Abstynencka PTTK (GOA)
2011
Referat Weryfikacyjny GOA
przy O/PTTK „Wędrowiec” w Zabrzu

2.

Górska Odznaka Turystyczna PTTK (GOT PTTK)
1935
RW KTG PTTK

3.

GOT „Szlaku Niebieskiego Rzeszów – Grybów”
2014
Terenowy Referat Weryfikacyjny GOT PTTK
O/PTTK w Rzeszowie

4.

Odznaka Turystyczna PTTK „Główny Szlak Beskidu Wyspowego”
2014
COTG PTTK w Krakowie

5.

Zimowa Odznaka Górska COTG PTTK
2007
RW KTG PTTK

6.

Odznaka Turystyki Pieszej (OTP)
1951
Referaty Weryfikacyjne OTP PTTK

7.

Odznaka „OTP dla Najwytrwalszych – Weteran Pieszych Szlaków”
?
Klub Przodowników Turystyki Pieszej
im. Anieli Michalskiej w Warszawie

8.

Okolicznościowa Odznaka „40-lecia OTP PTTK”
1992
Referaty Weryfikacyjne OTP PTTK

9.

Okolicznościowa Odznaka „Pięćdziesięciolecia OTP PTTK”
2002
Referaty Weryfikacyjne OTP PTTK

10.

Jubileuszowa Odznaka „60 lat OTP”
2012
Referaty Weryfikacyjne OTP PTTK

11.

Jubileuszowa Odznaka „65 lat OTP”
2017
Referaty Weryfikacyjne OTP PTTK

12.

Kolarska Odznaka Turystyczna (KOT)
1952
RW KTKol. PTTK

13.

Dziecięca Odznaka Kajakowa PTTK „Kiełbik”
1995
RW KTK PTTK

14.

Turystyczna Odznaka Kajakowa PTTK (TOK)
1952
RW KTK PTTK

15.

Górska Odznaka Kajakowa PTTK (GOK)
1995
RW KTK PTTK

16.

Poleska Odznaka Kajakowa (POK) im. Janusza Michalskiego
2011
KTKaj. O/PTTK we Włodawie

17.

Żeglarska Odznaka Turystyczna PTTK (ŻOT)
1954
KTŻ PTTK

18.

Narciarskie Odznaki Turystyczne PTTK
1951
RW KTN PTTK

19.

Odznaka „Wstęga Sudetów Polskich”
2014
Terenowy Referat Odznak Narciarskich
przy O/Wrocławskim PTTK we Wrocławiu

20.

Odznaki Turystyki Motorowej PTTK
1956
RW KTM PTTK

21.

Jeździeckie Odznaki Turystyczne (JOT)
1997
KTJ PTTK

22.

Odznaka Imprez na Orientację (OInO)
1975
RW KInO PTTK

23.

Odznaka Organizatorów Turystycznych InO „Lampion”
2014
Referat Weryfikacyjny OInO nr 104
przy O/Międzyuczelnianym PTTK w Warszawie

24.

Turystyczna Odznaka Podwodna PTTK (TOP – PTTK)
1960
KTP PTTK

25.

Dziecięca Odznaka Turystyczna PTTK (DOT PTTK)
2009
Oddziały PTTK na terenie całego kraju

26.

Odznaka Turystyczna Disney i PTTK
2012
ZG PTTK i wybrane oddziały PTTK

27.

Odznaka Turystyczna „Krzyż na górskim szlaku”
2019
O/PTTK Ziemi Gliwickiej, Łukasz Kornatka