
Regionalna Odznaka „Ziemia Bytomska” ustanowiona została przez Zarząd Oddziału w Bytomiu, z inicjatywy Oddziałowej Komisji Opieki nad Zabytkami i Klubu Turystyki Pieszej i Krajoznawstwa „Plątonodzy” w 1992 r.
Celem ustanowienia Regionalnej Odznaki „Ziemia Bytomska” jest spopularyzowanie walorów krajoznawczych regionu i zachęcenie szerokiej rzeszy turystów do poznawania zabytków historii i współczesnego rozwoju ziemi dawnego piastowskiego Księstwa Bytomskiego.
Terenem zdobywania Regionalnej Odznaki „Ziemia Bytomska” jest dawne Księstwo Bytomskie założone przez Piastów w 1281 r.
Zdobywanie odznaki odbywa się w ramach uprawiania turystyki pieszej, kolarskiej, motorowej oraz indywidualnych i zbiorowych wycieczek krajoznawczych.
Dowodem na odwiedzenie punktowanych miejsc jest książeczka lub kronika wycieczek wypełniona przez zdobywającego Odznakę, wraz z potwierdzeniami. Potwierdzeniem może być również wydruk zapisu elektronicznego z aplikacji urządzeń mobilnych. Dokumentacją wycieczek mogą być fotografie z odwiedzonych miejsc, pieczątki, bilety wstępu ze zwiedzonych obiektów oraz potwierdzenia dokonane przez przewodnika PTTK, przodownika turystyki pieszej / kolarskiej.
Odznakę może zdobyć każdy, kto spełnił warunki niniejszego Regulaminu.
Odznaka posiada 3 stopnie: brązowy, srebrny i złoty.
W ciągu jednego r. kalendarzowego można zdobyć 1 stopień Odznaki.
Odznakę przyznaje Referat Weryfikacyjny Oddziału PTTK w Bytomiu.
Odznakę można zakupić w Oddziale PTTK w Bytomiu za okazaniem książeczki / kroniki z potwierdzeniem weryfikacji.
Do zdobycia Odznaki wymagane jest uzyskanie określonej liczby punktów za zwiedzanie miejsc wyszczególnionych w kanonie Odznaki oraz przebycie wymienionych szlaków turystycznych. Dla osób z niepełnosprawnością wymagane jest zdobycie 50% ustalonej normy na dany stopień Odznaki.
stopień brązowy – 80 punktów,
stopień srebrny – 140 punktów,
stopień złoty – 260 punktów.
Nadwyżka zdobytych punktów przechodzi na kolejny stopień Odznaki.
Każde z miejsc punktowanych może być zaliczone tylko raz.
Zarząd Oddziału może przyznać w trybie honorowym, z pominięciem wymogów na poszczególne stopnie, Odznakę Regionalną „Ziemia Bytomska” w stopniu złotym za szczególne zasługi na rzecz propagowania turystyki.
Interpretacja Regulaminu należy do Zarządu Oddziału PTTK w Bytomiu.
Niniejszy regulamin po nowelizacji w r. jubileuszu „120-lecia Krajoznawstwa Polskiego” oraz jubileuszu 75-lecia Oddziału został zatwierdzony uchwałą nr 1/2026 z dnia 10.04.2026 r. Zarządu Oddziału PTTK im. Stefana Lachowicza w Bytomiu i obowiązuje od dnia zatwierdzenia.
KANON SZLAKÓW TURYSTYCZNYCH, MIEJSCOWOŚCI I ZABYTKÓW
WRAZ Z PUNKTACJĄ
I. Szlaki turystyczne
Za przebycie pieszo lub rowerem szlaku:
Szlak Tysiąclecia (zielony) na trasie Bytom – Siewierz: 40 pkt.
Szlak Husarii Polskiej (czerwony) na trasie Bytom – Rudy: 70 pkt.
Szlak Powstańców Śląskich (niebieski) na trasie Bytom – Gliwice: 130 pkt.
II. Miejscowości i zabytki
Wszystkie odwiedzane obiekty są zaliczane po 1 pkt., natomiast w przypadku obiektów wyróżnionych wytłuszczoną czcionką (czerwoną), gdzie istnieje możliwość zwiedzania, udziału w spektaklach teatralnych, operowych lub odbycia przejażdżki statkiem, kolejką, itd. zdobywający odznakę ma możliwość podniesienia tej punktacji do 10. pod warunkiem odpowiedniego udokumentowania głębszego poznania obiektu. Potwierdzeniem będzie bilet wstępu lub w przypadku braku tej możliwości wyjątkowo będzie akceptowane zdjęcie zdobywającego na tle ekspozycji, wnętrz obiektu w pociągu, na statku…
Bytom
średniowieczny układ urbanistyczny centrum miasta wraz z pozostałościami murów miejskich,
tablica upamiętniająca międzywojenny Polski Konsulat Generalny w Bytomiu przy ul. Gliwickiej,
kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny,
piwnice domu Gorywodów,
kościół pw. św. Wojciecha (dawniej św. Mikołaja),
kościół pw. Świętego Ducha,
kościół pw. Świętej Trójcy,
cmentarz Mater Dolorosa,
cmentarz żydowski przy ul. Piekarskiej,
tzw. „trupi kamień” przy ul. Piekarskiej 70,
neorenesansowy budynek sądu,
zabytkowy budynek Ogólnokształcącej Szkoły Muzycznej im. Fryderyka Chopina,
zabytkowy budynek IV Liceum Ogólnokształcącego im. Bolesława Chrobrego,
Opera Śląska,
secesyjny budynek Królewskiego Instytutu Higieny,
tablica upamiętniająca synagogę na pl. Grunwaldzkim,
Muzeum Górnośląskie,
budynek byłego starostwa powiatowego obecnie budynek Muzeum Górnośląskiego przy ul. Wojciecha Korfantego,
budynek Domu Polskiego „Ul” na rogu ul. Wojciecha Korfantego i Sokoła,
rzeźba plenerowa Karin Stanek przy Bytomskim Centrum Kultury,
neoromański kościół pw. św. Jacka,
pomnik ku pamięci 150 ofiar wypadku na kopalni Heinnitz (Rozbark) na cmentarzu przy ul. Leopolda Staffa,
dawna kopalnia i zakłady Orzeł Biały przy ul Siemianowickiej,
pomnik poświęcony zamordowanym profesorom lwowskim przy ul. Powstańców Śląskich obok Państwowych Szkół Budownictwa w Bytomiu,
wieża ciśnień z 1935 r. przy ul. Oświęcimskiej,
szyb „Bolko”,
budynek dawnego Gimnazjum Polskiego w Bytomiu na rogu ul. Strzelców Bytomskich i Alei Legionów,
Górnośląska Kolej Wąskotorowa,
wzgórze św. Małgorzaty,
budynek spalarni śmieci z maszynownią i kominem w dawnej oczyszczalni ścieków,
zabudowa rejonu głównego byłej kopalni Rozbark,
budynek Urzędu Miejskiego,
park miejski im. Franciszka Kachla,
Góra Gryca w Bytomiu-Miechowicach (kaplica),
kościół pw. Świętego Krzyża z kryptą grobową von Tiele-Wincklerów w Bytomiu-Miechowicach,
pomnik ofiar Tragedii Górnośląskiej w Bytomiu-Miechowicach przy ul. ks. Jana Frenzla,
odbudowana oficyna pałacu von Tiele-Wincklerów w Bytomiu-Miechowicach,
Dom Matki Ewy w Bytomiu-Miechowicach,
przeciwlotniczy schron w Bytomiu-Miechowicach przy ul. Kasztanowej,
Elektrociepłownia Szombierki,
kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Bytomiu-Szombierkach, miejsce pochówku „króla cynku” Karola Goduli,
zabytkowe osiedle robotnicze „Kolonia Zgorzelec”,
średniowieczny krzyż pokutny w Łagiewnikach,
zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Żabie Doły”,
rezerwat przyrody „Segiet”,
dawna kopalnia dolomitu „Blachówka”,
zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Suchogórski Labirynt Skalny”.
Będzin
kościół pw. Świętej Trójcy,
kościół cmentarny pw. św. Tomasza,
Rynek i zabudowa Starego Miasta w Będzinie,
kolumna Jana III Sobieskiego,
pomnik pamięci będzińskich Żydów przy placu Bohaterów Getta Będzińskiego,
Góra Zamkowa ze starym cmentarzem żydowskim,
zamek w Będzinie,
mury miejskie,
podziemna trasa turystyczna „Podziemia Będzińskie”,
pałac Mieroszewskich,
dom modlitwy Cukermana,
synagoga Mizrachi,
Góra św. Doroty w Grodźcu,
kościół pw. św. Katarzyny w Grodźcu,
Cementownia Grodziec,
pałac Ciechanowskich w Grodźcu.
Chorzów
kościół pw. św. Wawrzyńca na Górze Redena,
park na Górze Redena,
pomnik Redena na pl. Hutników,
szyb „Prezydent”,
kościół pw. św. Barbary,
grobowiec Juliusza Ligonia,
pomnik Powstańca Śląskiego,
kościół ewangelicko-augsburski pw. św. Elżbiety,
Muzeum Hutnictwa,
schron dowodzenia w parku na Górze Wyzwolenia,
ratusz miejski przy Rynku,
gmach dawnego ratusza przy pl. Piastowskim w Chorzowie Starym,
kaplica św. Jana Nepomucena w Chorzowie Starym,
Park Śląski (dawniej Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku im. gen. Jerzego Ziętka),
Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”,
Planetarium Śląskie im. Mikołaja Kopernika,
brama Donnersmarcków (główne wejście do Śląskiego Ogrodu Zoologicznego),
schron „Łagiewniki” przy ul. Chorzowskiej 168.
Gliwice
drewniany kościół cmentarny pw. Wniebowzięcia NMP w Parku Starokozielskim przy ul. Kozielskiej 29,
kościół pw. Wszystkich Świętych,
katedra pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła,
willa Oscara Caro,
Rynek z ratuszem,
pozostałości murów obronnych miasta przy pl. Rzeźniczym,
Zamek Piastowski,
kościół pw. Trójcy Świętej przy ul. Mikołowskiej,
Palmiarnia Miejska w parku im. Fryderyka Chopina,
gotycki kościół pw. św. Bartłomieja (stary),
radiostacja gliwicka,
Oddział Odlewnictwa Artystycznego Muzeum w Gliwicach,
Cmentarz Hutniczy z grobem Johna Baildona,
Dom Pamięci Żydów Górnośląskich,
Kanał Gliwicki.
Góra Świętej Anny – woj. opolskie
sanktuarium św. Anny na Górze św. Anny,
kalwaria,
Grota Lurdzka,
rezerwat przyrody „Góra Świętej Anny”,
pomnik Czynu Powstańczego,
Muzeum Czynu Powstańczego,
Muzeum Krzyża Świętego.
Jemielnica – woj. opolskie
kościół cmentarny pw. Wszystkich Świętych,
sanktuarium pw. św. Józefa wraz z zabudowaniami dawnego klasztoru cystersów,
zabytkowa zabudowa wsi przy ul. Wiejskiej,
kościół pw. Narodzenia NMP w Centawie.
Katowice
pomnik Powstańców Śląskich,
Hala Widowiskowo-Sportowa „Spodek”,
Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach (NOSPR),
Muzeum Śląskie,
pomnik Jerzego Ziętka,
kościół mariacki pw. Niepokalanego Poczęcia NMP,
kościół ewangelicko-augsburski pw. Zmartwychwstania Pańskiego,
Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego,
Dom Powstańca Śląskiego przy ul. Jana Matejki,
stary dworzec kolejowy w Katowicach przy ul. Dworcowej,
zdjęcie z katowickim bebokiem (dowolnym),
Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego,
Muzeum Organów Śląskich,
Muzeum Historii Katowic,
Walcownia – Muzeum Hutnictwa Cynku,
Cmentarz katolicki przy ul. Francuskiej (groby Jerzego Ziętka, Wojciecha Korfantego, Adama Didur),
gmach Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego,
pomnik Wojciecha Korfantego,
Pałac Młodzieży im. prof. Aleksandra Kamińskiego przy ul. Mikołowskiej 26,
„Drapacz chmur” przy ul. Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury,
archikatedra Chrystusa Króla,
park im. Tadeusza Kościuszki z drewnianym kościołem pw. św. Michała Archanioła,
wieża spadochronowa w parku im. Tadeusza Kościuszki,
szyb „Wilson”,
zabytkowa zabudowa dzielnicy Nikiszowiec,
zabytkowa zabudowa dzielnicy Giszowiec,
Porcelana Śląska,
klasztor franciszkanów w dzielnicy Panewniki,
pomnik „Dziewięciu z Wujka” (właśc. pomnik ku czci górników kopalni „Wujek” poległych 16 grudnia 1981 r.) na pl. NSZZ Solidarność,
Śląskie Centrum Wolności i Solidarności.
Kędzierzyn-Koźle – woj. opolskie
układ urbanistyczny miasta Koźle oraz relikty murów obronnych,
kościół pw. św. Zygmunta i św. Jadwigi Śląskiej w Koźlu,
kościół pw. św. Mikołaja,
kościół pw. Matki Boskiej Bolesnej w dzielnicy Kłodnica,
kościół ewangelicko-augsburski przy ul. Aleksandra Głowackiego,
zamek Piastów kozielskich,
relikty fortyfikacji Twierdzy Koźle (wyspa Ostrówek),
stary kanał kłodnicki łączący Koźle z Gliwicami w dzielnicy Kłodnica,
zabytkowa zabudowa dzielnicy Koźle Port,
śluza Nowa Wieś na Kanale Gliwickim,
bunkier typu Salzgiter, Muzeum Stowarzyszenia „Blechhammer 44”,
syfon Kłodnicy koło wsi Lenartowice,
kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Sławięcicach,
zespół pałacowy wraz z parkiem w Sławięcicach,
mogiła Powstańców Śląskich z 1921 r. w Sławięcicach,
zespół szpitala im. Roberta Kocha w Sławięcicach, obecnie Hotel Hugo,
pozostałości podobozu koncentracyjnego w Sławięcicach.
Leśnica – woj. opolskie
układ urbanistyczny oraz zabytkowa zabudowa,
kościół pw. Świętej Trójcy,
kościół pw. św. Floriana w Wysokiej,
pozostałości wiatraka typu holender w miejscowości Kadłubiec.
Piekary Śląskie
kaplica Maria Hilf (pol. Mario Wspomóż),
bazylika pw. Najświętszej Marii Panny i św. Bartłomieja,
Muzeum Sanktuaryjne przy Parafii Imienia NMP i św. Bartłomieja,
kalwaria wraz z kościołem odpustowym,
Kopiec Wyzwolenia,
kaplica pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Kozłowej Górze,
zapora na rzece Brynicy w Kozłowej Górze,
kościół pw. Matki Bożej Wspomożenia Wiernych w Dąbrówce Wielkiej,
kaplica pw. św. Antoniego na Dołkach w Dąbrowce Wielkiej,
dawny młyn Reszki w Dąbrówce Wielkiej, przy ul. gen. Jana Sadowskiego.
Pilchowice
kościół pw. św. Jana Chrzciciela,
klasztor pobonifraterski, obecnie szpital,
grób Konstantego Damrota,
dwór, obecnie Urząd Gminy Pilchowice,
dwór w Nieborowicach,
pomnik pamięci pomordowanych w obozie przejściowym w Nieborowicach,
drewniany kościół pw. św. Michała w Żernicy.
Pyskowice
kościół pw. św. Mikołaja,
kościół cmentarny pw. św. Sebastiana,
ratusz oraz zabytkowy układ urbanistyczny.
Radzionków
kościół pw. św. Wojciecha,
Centrum Dokumentacji Deportacji Górnoślązaków do ZSRR w 1945 r.,
Śląski Ogród Botaniczny,
Muzeum Chleba, Szkoły i Ciekawostek (dawniej Muzeum Chleba w Radzionkowie) w dzielnicy Rojca.
Rudziniec
drewniany kościół pw. św. Michała Archanioła,
pałac w Rudzińcu,
pałac z kaplicą w Pławniowicach.
Rudy
sanktuarium Matki Bożej Pokornej,
Pocysterski Zespół Klasztorno-Pałacowy,
kościół cmentarny pw. św. Magdaleny oraz grób Juliusza Rogera,
szpitalik Juliusza Rogera, obecnie Ośrodek Edukacyjny Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego,
Góra Wiktorii,
zabytkowa stacja kolei wąskotorowej,
leśniczówka Wildeck w Rudzie Kozielskiej.
Sączów
kościół pw. św. Jakuba,
Dziewcza Góra, radar meteorologiczny.
Siewierz
Rynek z fontanną Siewierskiej Panny,
kościół pw. św. Jana Chrzciciela,
kościół pw. św. Macieja Apostoła,
kościół pw. św. Barbary i św. Walentego,
Izba Tradycji i Kultury Dawnej,
zamek w Siewierzu,
Zalew Przeczycki.
Świerklaniec
pałac Kawalera wraz z parkiem,
kościół pw. św. Dobrego Pasterza wraz z mauzoleum Donersmarcków,
pałac Donersmarcków w Nakle Śląskim,
kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Nakle Śląskim wraz z mauzoleum Donnersmarcków,
Dom Opieki Sióstr Boromeuszek w Nakle Śląskim,
ruina romantyczna w Orzechu,
Zalew Nakło-Chechło.
Świętochłowice
Muzeum Powstań Śląskich,
wieże wyciągowe dawnej KWK Polska.
Sośnicowice
późnobarokowy pałac, obecnie Dom Pomocy Społecznej,
Prywatne Muzeum Techniki w Sośnicowicach,
pomnik Powstańców Śląskich,
krzyż pokutny przy kościele pw. św. Jakuba Apostoła,
drewniany kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Sierakowicach,
drewniana kapliczka św. Jana Nepomucena w Sierakowicach,
drewniany kościół pw. Świętej Trójcy w Rachowicach,
grota ku czci Matki Boskiej w Rachowicach,
obelisk Juliusza Rogera w lesie pomiędzy Rachowicami i Kozłowem,
drewniany spichlerz z 1 poł. XIX w. w Rachowicach,
zrewitalizowane stawy pocysterskie pełniące obecnie funkcję leśnych zbiorników małej retencji w lesie pomiędzy Kozłowem i Rachowicami,
kościół pw. św. Mikołaja w Kozłowie.
Strzelce Opolskie – woj. opolskie
ratusz oraz fontanna myśliwego – zwiedzenie wieży ratuszowej,
kościół pw. św. Wawrzyńca,
drewniany kościół cmentarny pw. św. Barbary,
ruiny Zamku Piastów Opolskich,
pozostałości murów obronnych miasta,
kościół pw. św. Szymona i św. Judy Tadeusza w Szymiszowie,
zespół pałacowy w Szymiszowie wraz z parkiem,
Muzeum Sztuki Sakralnej w Ligocie Dolnej.
Tarnowskie Góry
Rynek i zabudowa starego miasta,
ewangelicko-augsburski kościół Zbawiciela przy Rynku,
ratusz,
dom Sedlaczka – Muzeum w Tarnowskich Górach,
kościół pw. św. Piotra i Pawła w Tarnowskich Górach,
kościół pw. św. Anny w Tarnowskich Górach,
dzwonnica gwarków,
zdjęcie z dowolną figurą gwarka,
dworek Goethego – siedziba Oddziału PTTK Ziemi Tarnogórskiej,
Park Miejski z reliktami górnictwa kruszcowego,
Muzeum Motoryzacji Czarnohucka 10,
Zabytkowa Kopalnia Srebra,
Skansen Maszyn Parowych,
hałda popłuczkowa,
kościół pw. św. Marcina w Starych Tarnowicach,
zamek Wrochemów w Starych Tarnowicach,
kościół pw. św. Mikołaja w Starych Reptach,
Park Krajobrazowy w Starych Reptach,
Sztolnia Czarnego Pstrąga,
Brama Gwarków – ujście Głębokiej Sztolni Fryderyk,
pomnik Powstańców Śląskich w Starych Reptach,
pałac w Rybnej.
Toszek
zamek w Toszku,
kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej,
Rynek z kolumną św. Jana Nepomucena,
kościół cmentarny pw. św. Barbary,
cmentarz żydowski,
mogiła zbiorowa ofiar obozu NKWD w Toszku,
ruiny pałacu w Pniowie.
Ujazd – woj. opolskie
ruiny zamku biskupów wrocławskich,
kościół pw. św. Andrzeja Apostoła,
kościół odpustowy pw. Nawiedzenia NMP,
drewniany kościół pw. św. Marii Magdaleny w Zimnej Wódce,
mogiła Powstańców Śląskich z 1921 r. na cmentarzu w Zimnej Wódce,
drewniany kościół pw. św. Elżbiety Węgierskiej w miejscowości Klucz,
drewniany kościół pw. MB Śnieżnej w Olszowej.
Wielowieś
pałac, obecnie siedziba gminy,
pozostałości synagogi przy ul. Gminnej,
cmentarz żydowski,
rezerwat przyrody „Hubert” w Dąbrówce,
Śląski Katyń” – polana śmierci w Dąbrówce,
drewniany kościół pw. św. Wawrzyńca w Zacharzowicach.
Zabrze
wieża ciśnień przy ul. Jana Zamoyskiego,
wieża ciśnień Huty Donnersmarcka przy ul. dr. Bronisława Hagera,
Muzeum Techniki Wojskowej,
Kopalnia Guido,
Sztolnia Królowa Luiza,
Miejski Ogród Botaniczny,
kościół pw. św. Józefa,
pomnik Braci Górniczej,
kościół pw. św. Anny,
stalowy dom przy ul. Cmentarnej,
cmentarz żydowski,
drewniany kościół pw. św. Jadwigi w Zabrzu-Porębie,
kościół pw. św. Jana Chrzciciela z kryptami Ballestremów w Zabrzu-Biskupicach,
Kolonia Robotnicza Borsigwerke w Zabrzu-Biskupicach,
pałac w Zabrzu-Mikulczycach,
zabytkowy ratusz w Zabrzu-Mikulczycach,
Osiedle Ballestrema w Zabrzu-Rokitnicy,
zabytkowa zabudowa Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Zabrzu-Rokietnicy,
kościół pw. św. Andrzeja Apostoła,
wieża wyciągowa Szybu Maciej w Zabrzu-Maciejowie.
Zbrosławice
kościół pw. Wniebowzięcia NMP,
niemiecki schron bojowy Regelbau 116,
pałac w Zbrosławicach,
zabytkowy spichlerz w Ziemięcicach,
ruiny kościoła pw. św. Jadwigi w Ziemięcicach,
kościół pw. Świętej Trójcy w Wieszowie,
drewniany kościół pw. Narodzenia NMP w Szałszy,
pałac Groelinga w Szałszy (własność prywatna) – ładny widok na pałac od strony drewnianego kościoła,
kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Karchowicach,
Zabytkowa Stacja Wodociągowa Zawada w Karchowicach,
kościół pw. Narodzenia NMP w Łubiu,
pałac Baildonów w Łubiu,
kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Kamieńcu,
pałac Lowencronów w Kamieńcu.
Regulamin
Regionalnej Odznaki „Ziemia Bytomska”
(obowiązujący w latach 1992-2025)
PTTK Oddział im. Stefana Lachowicza w Bytomiu
ul. Kościelna 2, 41-902 Bytom
tel. (32) 797-46-07
http://www.bytom.pttk.pl
e-mail: pttk_bytom@o2.pl