Tablice Karola Tchorka – tablice pamiątkowe o wspólnym wzorze, stworzone na podstawie projektu Karola Tchorka z 1949 r., upamiętniające znajdujące się w Warszawie miejsca walk i męczeństwa z czasów II wojny światowej.

Tablice były stawiane w różnych punktach Warszawy począwszy od lat 50. XX w. Wiele z nich uległo jednak zniszczeniu w trakcie wyburzeń domów oraz modernizacji i rozbudowy miejskiej sieci komunikacyjnej. Stanowią one jeden z najbardziej charakterystycznych elementów pejzażu stolicy.

Po wyzwoleniu Warszawy w styczniu 1945 r. powracający do zrujnowanego miasta mieszkańcy spontanicznie upamiętniali miejsca walk i egzekucji z okresu niemieckiej okupacji i powstania warszawskiego, stawiając w ich miejscach krzyże i prowizoryczne tablice. Po pewnym czasie władze rodzącej się Polski Ludowej postanowiły nadać tym działaniom bardziej oficjalny i zorganizowany charakter. Zadanie oznaczania miejsc pamięci powierzono Obywatelskiemu Komitetowi Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa, powołanemu przy Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy. W drugiej połowie lat 40. XX w. komitet przystąpił do upamiętniania miejsc walk i męczeństwa za pomocą tablic wykonanych według jednolitego wzoru. W miejscach pamięci zaczęto wówczas stawiać blaszane tablice w kolorze czarnym, na których białą farbą namalowany był krzyż i krótki opis upamiętnianego wydarzenia.

W 1948 r. Stowarzyszenie Architektów Polskich na zlecenie Ministerstwa Kultury i Sztuki ogłosiło ogólnopolski konkurs na projekt formy oznaczenia miejsc walk i męczeństwa, który został rozstrzygnięty rok później. Pierwszą nagrodę otrzymał warszawski artysta rzeźbiarz Karol Tchorek i zaprojektowany przez niego typ tablicy-płaskorzeźby – kutej w szarym piaskowcu, z krzyżem maltańskim pośrodku. Projekt Karola Tchorka został wybrany ze względu na prostotę oraz uwypuklenie centralnego napisu poprzez jego umiejętne wkomponowanie w symbol krzyża maltańskiego. Począwszy od lat 50. XX w. tablice projektu Karola Tchorka były licznie stawiane w miejscach pamięci znajdujących się na terenie Warszawy i w miejscowościach podwarszawskich. Ostatnie tablice były instalowane jeszcze w połowie lat 80. XX w., a nawet w 1994 r.

Niełatwo określić, ile znajdujących się w Warszawie miejsc walk i męczeństwa, upamiętniono tablicami projektu Karola Tchorka. Do 1979 r. na terenie stolicy zainstalowano 448 tego typu tablic. Wiele tablic erygowanych w latach 50. i 60. XX w. uległo jednak zniszczeniu w trakcie wyburzeń domów oraz modernizacji i rozbudowy sieci komunikacyjnej. Pod koniec 1983 r. w Warszawie znajdowało się wciąż ok. 200 tablic, a w 2012 r. jeszcze ponad 160 tablic. W załączniku do Regulaminu opisanych jest 165 tablic Karola Tchorka znajdujących się w granicach administracyjnych m.st. Warszawy.

Tablice pamiątkowe Karola Tchorka wykonane są z szarego piaskowca. Występują w formie tablic-płaskorzeźb, zazwyczaj wmurowanych w ściany budynków, lub w postaci wolnostojących monolitów. Część tablic naściennych została wmurowana we fragmenty zachowanych murów z czasów II wojny światowej (zazwyczaj są to fragmenty ścian nieistniejących już budynków). Centralnym motywem tablic wykonanych według oryginalnego projektu Karola Tchorka jest symbol krzyża maltańskiego. Tarczę w środku krzyża zdobi napis: „Miejsce uświęcone krwią Polaków poległych za wolność ojczyzny”. W kilkunastu wypadkach napis na tarczy występuje także w nieco innych wariantach – „Miejsce walki Polaków o wolność ojczyzny”, „Miejsce walki i męczeństwa Polaków poległych za wolność ojczyzny”, „Miejsce uświęcone krwią Polaków walczących o wolność”, „Miejsce uświęcone męczeńską krwią Polaków poległych za ojczyznę”, „Miejsce uświęcone męczeństwem Polaków poległych za wolność ojczyzny”. Pod symbolem krzyża maltańskiego wyryty jest krótki napis zawierający podstawowe informacje na temat upamiętnianego wydarzenia. Przy tablicach często znajdują się niewielkie metalowe tabliczki, wskazujące podmiot sprawujący patronat nad danym miejscem pamięci.



I. POSTANOWIENIA WSTĘPNE

  1. Odznaka Krajoznawcza PTTK „Szlakiem tablic Karola Tchorka” (zwana dalej Odznaką) została ustanowiona i jest nadawana przez Oddział Wolski PTTK im. gen. Józefa Sowińskiego w Warszawie w celu spopularyzowania tablic stworzonych na podstawie projektu Karola Tchorka oraz ocalenia od zapomnienia, przynajmniej niektórych z nich.

  2. Ilekroć w Regulaminie jest mowa o tablicy należy przez to rozumieć: tablice pamiątkowe o wspólnym wzorze, stworzone na podstawie projektu Karola Tchorka z 1949 r., upamiętniające znajdujące się w Warszawie miejsca walk i męczeństwa z czasów II wojny światowej.

  3. Ustanawia się cztery stopnie Odznaki, które można uzyskać jedynie w podanej kolejności:

    • Popularna,

    • Brązowa,

    • Srebrna,

    • Złota.

  4. Wygląd, wymiary oraz materiał, z jakiego jest wykonana Odznaka określa Oddział Wolski PTTK im. gen. Józefa Sowińskiego w Warszawie.

  5. Ogniwa organizacyjne PTTK, działacze i członkowie PTTK powinni czuwać nad rzetelnością zdobywania Odznaki i jej odpowiednią rangą.

II. WARUNKI ZDOBYWANIA ODZNAKI

  1. Odznakę może zdobyć każdy kto ukończył 7 lat i spełni warunki określone niniejszym Regulaminem, również nie będąc członkiem PTTK.

  2. Osoby niepełnoletnie mogą zdobywać Odznakę tylko pod opieką osób dorosłych.

  3. Czas zdobywania poszczególnych stopni Odznaki nie jest ograniczony.

  4. Wyższe stopnie Odznaki można zdobywać bezpośrednio po spełnieniu wymagań na stopień niższy Odznaki.

  5. Obiekty zwiedzone ponad normę, ustaloną dla danego stopnia Odznaki, będą zaliczane na poczet Odznaki wyższego stopnia.

  6. Dopuszcza się zaliczenie na poczet Odznaki udokumentowanych tablic Karola Tchorka zwiedzonych przez turystę przed ustanowieniem Odznaki i wejściem w życie Regulaminu, w ilości do 50% na każdy stopień Odznaki.

  7. Dokumentacja, o której mowa w pkt. 6. powinna być sporządzona zgodnie z zasadami zawartymi w rozdz. IV. Honorowane będą wszystkie potwierdzenia uzyskane przez turystę w toku zdobywania innych odznak, np. w formie kserokopii odpowiednich stron w książeczkach-kronikach tych odznak.

III. WARUNKI SZCZEGÓŁOWE

  1. Podstawą przyznania Odznaki jest zwiedzenie ustalonej dla danego stopnia odznaki ilości tablic wymienionych w załączniku do Regulaminu.

  2. Odznakę można zdobywać w czasie wycieczek pieszych, kolarskich, motorowych oraz autokarowych.

  3. Odznakę zdobywa się zwiedzając określoną w tabeli ilość tablic uczestnicząc w indywidualnych wędrówkach oraz zbiorowych imprezach turystyczno-krajoznawczych.

  4. Minimalna ilość tablic potrzebna do zdobycia Odznaki nie może być mniejsza niż liczba przedstawiona w tabeli. Kolejność i dobór zwiedzanych tablic jest dowolna.

    Stopień Odznaki

    Tablice

    Popularna

    20

    Brązowa

    25

    Srebrna

    30

    Złota

    35

  5. Tablice zaliczone na jeden stopień Odznaki nie są zaliczane na wyższe stopnie Odznaki.

  6. Przewiduje się możliwość wykorzystania dla celów krajoznawczych, informacji o tablicach, zawartych w książeczce-kronice Odznaki.

  7. Punkty uzyskane podczas zdobywania Odznaki mogą być jednocześnie zaliczone na inne odznaki krajoznawcze i odznaki turystyki kwalifikowanej pod warunkiem spełnienia wymagań zawartych w regulaminach tych odznak.

IV. ZASADY POTWIERDZANIA ZADAŃ

  1. Podstawą do ubiegania się o przyznanie Odznaki jest książeczka-kronika, wykonana samodzielnie przez zdobywającego Odznakę w dowolnej formie.

  2. Dopuszcza się elektroniczną wersję książeczki-kroniki zapisaną na płycie CD-R lub DVD-R.

  3. W książeczce-kronice należy sporządzić wykaz odbytych wypraw, który powinien zawierać datę wycieczki, lokalizację zwiedzanych tablic oraz potwierdzenia terenowe lub członków kadry programowej PTTK (przodownicy, przewodnicy, instruktorzy wg posiadanych uprawnień, organizatorzy turystyki – tylko jeżeli byli obecni na danej wycieczce) oraz instruktorów harcerskich i kierowników wycieczek.

  4. Potwierdzenia, o których mowa w pkt. 3. mogą być zastąpione opisem tablicy, samodzielnie wykonaną fotografią, lub fotografią turysty na tle zwiedzanej tablicy.

  5. Z zapisów w książeczce-kronice musi jednoznacznie wynikać, że ubiegający się o Odznakę osobiście oglądał i poznał tablice wymagane regulaminowo.

V. WERYFIKACJA I PRZYZNANIE ODZNAKI

  1. W celu weryfikacji i przyznania Odznaki, książeczkę-kronikę należy złożyć w biurze Oddziału Wolskiego PTTK im. gen. Józefa Sowińskiego w Warszawie, ul. Batalionu Parasol 3A, 01-120 Warszawa, lub przesłać na adres korespondencyjny (do prezesa) – Roman Henryk Orlicz, ul. Monte Cassino 3 m. 19, 01-121 Warszawa – załączając kopertę zwrotną ze znaczkiem na list polecony, jak przy nadaniu.

  2. Zweryfikowana książeczka-kronika jest zarazem legitymacją posiadanej Odznaki i uprawnia do jej nabycia i noszenia.

  3. Odznaka przyznawana w trybie regulaminowym jest odpłatna.

  4. Odznakę można nabyć w wyżej wskazanym miejscu osobiście, lub drogą pocztową. Opłaty pokrywa zamawiający.

  5. Ewidencję zweryfikowanych i przyznanych Odznak prowadzi Komisja Weryfikacyjna ROK PTTK „Szlakiem tablic Karola Tchorka”.

  6. Zarząd Oddziału Wolskiego PTTK im. gen. Józefa Sowińskiego w Warszawie może w drodze uchwały przyznać osobom szczególnie zasłużonym dla turystyki i krajoznawstwa oraz ochrony miejsc pamięci narodowej ROK PTTK „Szlakiem tablic Karola Tchorka” w dowolnym stopniu honorowo z pominięciem przepisów dotyczących trybu jej zdobywania.

  7. Odznakę przyznaną honorowo wręcza się wraz z pamiątkowym dyplomem bezpłatnie.

VI. POSTANOWIENIA KOŃCOWE

  1. Zdobywanie Odznaki odbywa się na własny koszt i ryzyko. Oddział Wolski PTTK im. gen. Józefa Sowińskiego w Warszawie nie ponosi żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody, których można doznać w trakcie zdobywania Odznaki, jak również za szkody wyrządzone przez zdobywającego Odznakę osobom trzecim.

  2. Interpretacja niniejszego Regulaminu należy wyłącznie do Komisji Weryfikacyjnej ROK PTTK „Szlakiem tablic Karola Tchorka” powołanej przez Zarząd Oddziału Wolskiego PTTK im. gen. Józefa Sowińskiego w Warszawie.

  3. Decyzje Komisji Weryfikacyjnej ROK PTTK „Szlakiem tablic Karola Tchorka” wydane w zakresie jej działania są ostateczne.

  4. Regulamin został uchwalony przez Zarząd Oddziału Wolskiego PTTK im. gen. Józefa Sowińskiego w Warszawie w dniu 25 czerwca 2012 r. i wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2012 r.

Regulamin opracował: Roman Henryk Orlicz – Instruktor Krajoznawstwa Polski.

Wszelkich informacji o Odznace udziela autor: Roman Henryk Orlicz – tel. (+48-0) 501-094-576, e-mail: romi@o2.pl

ZAŁĄCZNIK
WYKAZ TABLIC


Pobierz Regulamin Odznaki MS Word lub PDF


Oddział Wolski PTTK w Warszawie
im. gen. Józefa Sowińskiego
ul. Batalionu AK „Parasol” 3A
01-120 Warszawa
tel. (0-22) 252-11-64
e-mail: pttk-owolski@o2.pl

Adres korespondencyjny (do prezesa)
Roman Henryk Orlicz
ul. Monte Cassino 3 m. 19
01-121 Warszawa
tel. (0-22) 837-60-11
mobile: (+48-0) 501 094 576
e-mail: romi@o2.pl


TYMCZASOWY BRAK WZORU ODZNAKI