I. POSTANOWIENIA OGÓLNE

1. Odznaka Krajoznawcza Województwa Kujawsko-Pomorskiego, zwana dalej odznaką, ustanowiona została przez Regionalne Kolegium Instruktorów Krajoznawstwa Województwa Kujawsko-Pomorskiego PTTK (obecnie Kujawsko-Pomorskie Kolegium Instruktorów Krajoznawstwa PTTK), zwane dalej Kolegium.

2. Celem odznaki jest popularyzacja walorów krajoznawczych regionu rozumianego jako obszar województwa kujawsko-pomorskiego i zachęcanie do ich systematycznego poznawania.

3. Odznaka posiada 4 stopnie: brązowy, srebrny, złoty, złoty z diamentem. Odznakę przyznaje się w kolejności stopni.

4. Odznakę przyznaje i rejestr prowadzi Centralna Komisja Weryfikacyjna Kujawsko-Pomorskiego Kolegium Instruktorów Krajoznawstwa PTTK w zakresie wszystkich stopni oraz Oddziałowe Komisje Weryfikacyjne w ustalonym zakresie.

5. Kolegium może na wniosek Oddziału PTTK położonego na terenie województwa upoważnić ten oddział do powołania Oddziałowej Komisji Weryfikacyjnej.

6. Odznakę w stopniu złotym z diamentem Kolegium może przyznać z pominięciem wymogów punktu 3 za szczególne zasługi w dziedzinie popularyzowania krajoznawstwa regionu.

II. WARUNKI ZDOBYWANIA ODZNAKI

7. Odznakę może zdobywać każdy, także osoba nie będąca członkiem PTTK, po ukończeniu siódmego roku życia.

8. Odznakę można zdobywać przez cały rok, w czasie dowolnych wycieczek zbiorowych i indywidualnych, w różnych dyscyplinach turystyki. Osiągnięte punkty mogą być zaliczone do innych odznak PTTK, zarówno turystycznych jak i krajoznawczych, jednakże pod warunkiem prowadzenia odrębnej dokumentacji (zeszytu potwierdzenia, kroniki itp.).

9. Zalicza się wyłącznie zwiedzanie obiektów krajoznawczych wymienionych w kanonie stanowiącym załącznik do niniejszego Regulaminu. Odznakę zdobywa się zwiedzając obiekty według grup wyszczególnionych w tabeli według uznania zdobywającego.

10. Warunkiem zdobycia odznaki jest zwiedzenie odpowiedniej liczby obiektów krajoznawczych.

11. Obiekty zaliczane do danego stopnia odznaki nie mogą być zaliczone ponownie do zdobywania stopni wyższych.

12. Zestawienie liczby wymaganych obiektów w poszczególnych grupach na dany stopień odznaki przedstawia tabela:

III. WERYFIKACJA

13. Podstawą weryfikacji odznaki jest indywidualnie prowadzona dokumentacja. Forma dokumentacji jest dowolna (książeczka, kronika, skoroszyt, elektroniczna), musi jednak zawierać podstawowe dane osobowe zdobywającego odznakę, nazwy i daty zwiedzanych obiektów oraz potwierdzenia ich zwiedzania (odcisk pieczęci z danego obiektu lub miejscowości, gdzie się znajduje, zdjęcie wykonane osobiście, bilet wstępu lub poświadczenie pieczątką i podpisem członka kadry programowej PTTK – przodownika, instruktora, przewodnika).

14. Wymagane jest podsumowanie liczby zwiedzanych obiektów w poszczególnych grupach. Dokumentacje, w których obiekty nie będą podliczone nie będą weryfikowane.

15. Dokumentację po opracowaniu i podliczeniu należy złożyć lub przesłać na adres Centralnej Komisji Weryfikacyjnej Kujawsko-Pomorskiego Kolegium Instruktorów Krajoznawstwa PTTK z siedzibą przy Oddziale PTTK im. ks. ppłk. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu, ul. gen. Józefa Hallera 32, 86-300 Grudziądz lub do wskazanych Oddziałowych Komisji Weryfikacyjnych.

16. Odbiór zweryfikowanej dokumentacji należy uzgodnić z Komisją Weryfikacyjną.

IV. POSTANOWIENIA KOŃCOWE

17. Emblematy odznaki są odpłatne. Dystrybutorem odznak jest Oddział Miejski PTTK im. Mariana Sydowa w Toruniu.

18. Ostateczna interpretacja regulaminu należy wyłącznie do Kujawsko-Pomorskiego Kolegium Instruktorów Krajoznawstwa PTTK.

19. Centralna Komisja Weryfikacyjna i Oddziałowe Komisje Weryfikacyjne składają Kujawsko-Pomorskiemu Kolegium Instruktorów Krajoznawstwa PTTK z siedzibą przy Oddziale PTTK im. ks. ppłk. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu, ul. gen. Józefa Hallera 32 pisemne sprawozdania z akcji weryfikacji odznak w danym roku do 30 stycznia roku następnego.

20. Kujawsko-Pomorskie Kolegium Instruktorów Krajoznawstwa PTTK zastrzega sobie prawo do zmian w kanonie, które zawarte będą w nowelizacjach regulaminu.

21. Regulamin został zatwierdzony uchwałą Regionalnego Kolegium Instruktorów Krajoznawstwa PTTK Województwa Kujawsko-Pomorskiego nr 3/2000 z dnia 17 listopada 2000 r. i wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 2001 r. Nowelizacja Regulaminu i Kanonu została zatwierdzona uchwałą Kujawsko-Pomorskiego Kolegium Instruktorów Krajoznawstwa PTTK nr 6/2014 (64) z dnia 6 września 2014 r. oraz uchwałą Kujawsko-Pomorskiego Kolegium Instruktorów Krajoznawstwa PTTK nr 3/2026 (137) z dnia 28 lutego 2026 r.

22. Autorem wizerunku odznaki, który zwyciężył w przeprowadzonym konkursie na projekt „Odznaki Krajoznawczej Województwa Kujawsko-Pomorskiego” jest kol. Jan Kamiński z Grudziądza.

KANON KRAJOZNAWCZY WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO

Część I – zabytki architektury

a) Grodziska

• Bobrowo (pow. brodnicki);

• Bydgoszcz-Fordon;

• Choceń (pow. włocławski);

• Chojno (gm. Bobrowo, pow. brodnicki);

• Ciechocin (pow. golubsko-dobrzyński);

• Dobrzyń nad Wisłą (pow. lipnowski);

• Grocholin (gm. Kcynia, pow. nakielski);

• Gruczno (gm. Świecie, pow. świecki);

• Gruta (pow. grudziądzki);

• Gzin (gm. Dąbrowa Chełmińska, pow. bydgoski);

• Izdebno (Wiewórczyn) (gm. Rogowo, pow. żniński);

• Jaguszewice (gm. Jabłonowo Pomorskie, pow. brodnicki);

• Kałdus (gm. Chełmno, pow. chełmiński);

• Kęsowo (pow. tucholski);

• Kołdrąb (gm. Janowiec Wielkopolski, pow. żniński);

• Mędrzyce (gm. Świecie nad Osą, pow. grudziądzki);

• Nakło nad Notecią;

• Orłowo (gm. Płużnica, pow. wąbrzeski);

• Ostrowite (Napole) (gm. Golub-Dobrzyń, pow. golubsko-dobrzyński);

• Płowęż (gm. Jabłonowo Pomorskie, pow. brodnicki) – dwa grodziska;

• Sarnowo (gm. Stolno, pow. chełmiński);

• Skrwilno (pow. rypiński);

• Somsiory (gm. Brzuze, pow. rypiński);

• Starorypin (pow. rypiński);

• Świecie nad Osą (pow. grudziądzki);

• Topólno (gm. Pruszcz, pow. świecki);

• Ustronie (gm. Lubanie, pow. włocławski);

• Wieldządz (gm. Płużnica, pow. wąbrzeski);

• Zarzeczewo (Krępiny) (gm. Fabianki, pow. włocławski);

• Żałe (gm. Brzuze, pow. rypiński).

b) Zamki, warownie, twierdze

• Bobrowniki (pow. lipnowski);

• Brodnica;

• Brześć Kujawski (pow. włocławski);

• Chełmno – wieża obronna oraz twierdza;

• Golub-Dobrzyń;

• Grudziądz – zamek krzyżacki oraz twierdza;

• Kowalewo Pomorskie (pow. golubsko-dobrzyński);

• Kruszwica (pow. inowrocławski);

• Lipienek (gm. Lisewo, pow. chełmiński);

• Mała Nieszawka (gm. Wielka Nieszawka, pow. toruński);

• Nowe (pow. świecki);

• Nowy Jasiniec (gm. Koronowo, pow. bydgoski);

• Orle (gm. Mrocza,, pow. nakielski);

• Papowo Biskupie (pow. chełmiński);

• Pokrzywno (gm. Gruta, pow. grudziądzki);

• Raciążek (pow. aleksandrowski);

• Radziki Duże (gm. Wąpielsk, pow. rypiński);

• Radzyń Chełmiński (pow. grudziądzki);

• Rogóźno Zamek (gm. Rogóźno, pow. grudziądzki);

• Sadłowo (gm. Rypin, pow. rypiński);

• Szubin (pow. nakielski);

• Świecie;

• Toruń – zamek krzyżacki, zamek królewski (Dybów) oraz twierdza;

• Wąbrzeźno;

• Wenecja (gm. Żnin, pow. żniński);

• Zamek Bierzgłowski (gm. Łubianka, pow. toruński);

• Złotoria (gm. Lubicz, pow. toruński).

c) Budowle sakralne

• Bobrowo (pow. brodnicki);

• Brodnica;

• Brześć Kujawski (pow. włocławski);

• Bydgoszcz;

• Chełmno;

• Chełmża (pow. toruński);

• Chodecz (pow. włocławski);

• Ciechocin (pow. golubsko-dobrzyński);

• Ciechocinek (pow. aleksandrowski);

• Dąbrówka Królewska (gm. Rogóźno, pow. grudziądzki);

• Dębowa Łąka (pow. wąbrzeski);

• Dobrzyń nad Wisłą (pow. lipnowski);

• Gąsawa (pow. żniński);

• Górzno (pow. brodnicki);

• Grudziądz;

• Gruta (pow. grudziądzki);

• Gubiny (gm. Rogóźno, pow. grudziądzki);

• Inowrocław;

• Jarantowice (gm. Wąbrzeźno, pow. wąbrzeski);

• Karnkowo (gm. Lipno, pow. lipnowski);

• Koronowo (pow. bydgoski);

• Kościelec (gm. Pakość, pow. inowrocławski);

• Kościelna Wieś (gm. Osięciny, pow. radziejowski);

• Kowalewo Pomorskie (pow. golubsko-dobrzyński);

• Kruszwica (pow. inowrocławski);

• Krzywosądz (gm. Dobre, pow. radziejowski);

• Linowo (gm. Świecie nad Osą, pow. grudziądzki);

• Lipno;

• Lisewo (pow. chełmiński);

• Lubraniec (pow. włocławski);

• Łasin (pow. grudziądzki);

• Mogilno;

• Mokre (gm. Grudziądz, pow. grudziądzki);

• Niedźwiedź (gm. Dębowa Łąka, pow. wąbrzeski);

• Nieszawa (pow. aleksandrowski);

• Obory (gm. Zbójno, pow. golubsko-dobrzyński);

• Okonin (gm. Gruta, pow. grudziądzki);

• Orle (gm. Mrocza, pow. nakielski);

• Osiek Rypiński (pow. brodnicki);

• Pakość (pow. inowrocławski);

• Piotrków Kujawski (pow. radziejowski);

• Przypust (gm. Nieszawa, pow. aleksandrowski);

• Radziejów;

• Radzyń Chełmiński (pow. grudziądzki);

• Rypin;

• Rywałd Królewski (gm. Radzyń Chełmiński, pow. grudziądzki);

• Sarnowo (gm. Stolno, pow. chełmiński);

• Sępólno Krajeńskie;

• Skępe (pow. lipnowski);

• Starogród (gm. Chełmno, pow. chełmiński);

• Strzelno (pow. mogileński);

• Szczepanki (gm. Łasin, pow. grudziądzki);

• Szembruk (gm. Rogóźno, pow. grudziądzki);

• Szynwałd (gm. Łasin, pow. grudziądzki);

• Świecie;

• Toruń;

• Trutowo (gm. Kikół, pow. lipnowski);

• Tuchola;

• Wabcz (gm. Stolno, pow. chełmiński);

• Wąbrzeźno;

• Wielkie Czyste (gm. Stolno, pow. chełmiński);

• Włocławek;

• Zakrzewo (pow. aleksandrowski);

• Zamarte (gm. Kamień Krajeński, pow. sępoleński);

• Żmijewo (gm. Zbiczno, pow. brodnicki);

• Żnin.

d) Zabytkowe układy urbanistyczne

• Brodnica;

• Bydgoszcz;

• Chełmno;

• Chełmża (pow. toruński);

• Golub-Dobrzyń;

• Grudziądz;

• Radzyń Chełmiński (pow. grudziądzki);

• Świecie;

• Toruń;

• Włocławek.

e) Pałace, dworki, chaty

• Aleksandrów Kujawski;

• Brzezie (gm. Brześć Kujawski, pow. włocławski);

• Chrystkowo (gm. Gruczno, pow. świecki);

• Ciechocin (pow. golubsko-dobrzyński);

• Dąbie (gm. Lubraniec, pow. włocławski);

• Dębowa Łąka (pow. wąbrzeski);

• Długie (gm. Wąpielsk, pow. rypiński);

• Dyblin (gm. Dobrzyń, pow. lipnowski);

• Gościeradz (gm. Koronowo, pow. bydgoski);

• Grocholin (gm. Kcynia, pow. nakielski) – pałac oraz dwór;

• Grochowiska Szlacheckie (gm. Rogowo, pow. żniński);

• Gródek (gm. Drzycim, pow. świecki);

• Grubno (gm. Stolno, pow. chełmiński);

• Jabłonowo-Zamek (gm. Jabłonowo Pomorskie, pow. brodnicki);

• Jedwabno (gm. Lubicz, pow. toruński);

• Kawęczyn (gm. Gniewkowo, pow. inowrocławski);

• Kikół (pow. lipnowski);

• Komierowo (gm. Sępólno Krajeńskie, pow. sępoleński);

• Krzywosądz (gm. Dobre, pow. radziejowski);

• Lisnowo (gm. Świecie nad Osą, pow. grudziądzki);

• Lubostroń (gm. Łabiszyn, pow. żniński);

• Lubraniec (pow. włocławski);

• Łążyn (gm. Obrowo, pow. toruński);

• Mała Klonia (gm. Gostycyn, pow. tucholski) – trzy dwory;

• Marcinkowo Górne (gm. Gąsawa, pow. żniński);

• Mełno (gm. Gruta, pow. grudziądzki);

• Mileszewy (gm. Jabłonowo Pomorskie, pow. brodnicki);

• Nawra (gm. Chełmża, pow. toruński);

• Orłowo (gm. Płużnica, pow. wąbrzeski);

• Ostromecko (gm. Dąbrowa Chełmińska, pow. bydgoski) – dwa pałace;

• Piątkowo (gm. Kowalewo Pomorskie, pow. golubsko-dobrzyński);

• Potulice (gm. Nakło nad Notecią, pow. nakielski);

• Samostrzel (gm. Sadki, pow. nakielski);

• Sartowice (gm. Świecie, pow. świecki);

• Sosnowo (gm. Rogowo, pow. rypiński);

• Szpetal Górny (gm. Fabianki, pow. włocławski);

• Szynwałd (gm. Łasin, pow. grudziądzki);

• Świecie nad Osą (pow. grudziądzki) – dwa dwory;

• Trzebcz Szlachecki (gm. Kijewo Królewskie, pow. chełmiński);

• Turzno (gm. Łysomice, pow. toruński);

• Ugoszcz (gm. Brzuze, pow. rypiński);

• Wielgie (gm. Zbójno, pow. golubsko-dobrzyński);

• Wieniec (gm. Mogilno, pow. mogileński);

• Wybcz (gm. Łubianka, pow. toruński);

• Wydrzno (gm. Łasin, pow. grudziądzki);

• Zbójno (pow. golubsko-dobrzyński);

• Żalno (gm. Kęsowo, pow. tucholski).

f) Zabytki techniki

• Aleksandrów Kujawski – dworzec kolejowy;

• Brodnica – dworzec kolejowy;

• Buszkowo (Grzmotny Młyn) koło Koronowa (gm. Koronowo, pow. bydgoski) – kamienny wiadukt kolejowy;

• Bydgoszcz – śluzy na starym kanale bydgoskim (1774);

• Bydgoszcz-Fordon – most przez Wisłę (1891);

• Chobielin (gm. Szubin, pow. nakielski) – młyn wodny (pocz. XIX w.);

• Ciechocinek (pow. aleksandrowski) – tężnie (poł. XIX w.) i warzelnie;

• Fojutowo koło Legbąda (gm. Tuchola, pow. tucholski) – akwedukt na przecięciu Wielkiego Kanału Brdy i Czerskiej Strugi;

• Grudziądz – most ceglany gotycki na Trynce przy murach miejskich (XII / XIV w.);

• Grudziądz, ul. Józefa Włodka – stara kuźnia, wieża wodociągowa (ciśnień) w d. Fabryce Ventzki (pocz. XX w.);

• Grudziądz, ul. Spichrzowa – zespół spichlerzy nadwiślańskich (XIV – XVIII w.);

• Grudziądz, ul. gen. Józefa Hallera – stacja wodociągowa;

• Grudziądz – Trynka, kanał (XVI w.); Grudziądz, ul. Alfonsa Hoffmanna – planetarium i obserwatorium astronomiczne;

• Grudziądz al. 23 Stycznia – budynki główne dawnej Firmy HV (Herzfeld & Victorius), obecnie Hydro-Vacuum;

• Inowrocław – dworzec kolejowy;

• Krąg (gm. Śliwice, pow. świecki) – chałupy zrębowe (XIX w.);

• Lisi Ogon (gm. Białe Błota, pow. bydgoski) – śluzy na kanale Noteckim;

• Mrocza (pow. nakielski) – drewniany młyn wodny na rzece Orli tzw. „Orzelski Młyn” (XVIII w.);

• Nietrzeba (gm. Chrostkowo, pow. lipnowski) – drewniany młyn wodny (ok. 1850);

• Nowe (pow. świecki) – wiatrak typu holender (XIX w.);

• Otorowo (gm. Solec Kujawski, pow. bydgoski) – zespół młyński (XIX w.);

• Skrwilno (pow. Rypin) – zajazd drewniany (XIX w.);

• Słupski Młyn (gm. Gruta, pow. grudziądzki) – szachulcowy młyn wodny na rzece Osie;

• Toruń – dworzec kolejowy Toruń Główny;

• Toruń – stalowy most kolejowy przez Wisłę (koniec XIX w.);

• Toruń – żuraw w ciągu obwarowań miejskich (XV w.);

• Toruń, ul. Franciszkańska – planetarium (dawna gazownia);

• Toruń, ul. Rabiańska i Piekary – spichrze (XV – XVIII w.);

• Toruń, ul. św. Józefa – zespół wodociągów (1892-1894);

• Wielgie (pow. lipnowski) – młyn (1900);

• Zuchowo (gm. Skępe, pow. lipnowski) – młyn drewniany (XIX w.).

Część II – Muzea, skanseny, izby regionalne

• Biskupin (gm. Gąsawa, pow. żniński) – Muzeum Archeologiczne;

• Brodnica, ul. Zamkowa 1 – Muzeum Regionalne;

• Bydgoszcz, ul. Marii Curie-Skłodowskiej 4 – Muzeum Oświaty Ziemi Bydgoskiej;

• Bydgoszcz, ul. Czerkaska – Muzeum Wojsk Lądowych;

• Bydgoszcz, ul. Grodzka 7-11 – Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego;

• Bydgoszcz, Wyspa Młyńska – Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego;

• Bydgoszcz, ul. Karola Libelta 5 – Izba Pamięci Adama Grzymały Siedleckiego;

• Chełmno, Rynek – Muzeum Ziemi Chełmińskiej – Ratusz;

• Ciechocinek (pow. aleksandrowski), ul. Juliusza Słowackiego 16 – Skansen Maszyn i Sprzętu Drogowego;

• Gaj (gm. Izbica Kujawska, pow. włocławski) – Rezerwat Archeologiczny;

• Grudziądz, ul. Wodna 3/5 – Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi;

• Grudziądz, ul. Mikołaja z Ryńska 6 – Muzeum Martyrologii;

• Inowrocław, pl. Klasztorny 2 – Muzeum im. Jana Kasprowicza;

• Inowrocław, ul. Wielkopolska 11 – Dom Rodzinny Jana Kasprowicza;

• Kłóbka (gm. Lubień Kujawski, pow. włocławski) – Kujawsko-Dobrzyński Park Etnograficzny (skansen);

• Łasin (pow. grudziądzki) – muzeum sprzętu pożarniczego;

• Nakło nad Notecią, ul. Pocztowa 10 – Muzeum Ziemi Krajeńskiej;

• Nieszawa (pow. aleksandrowski), ul. Adama Mickiewicza 6 – Muzeum im. Stanisława Noakowskiego;

• Rypin, ul. Tadeusza Kościuszki 10 – Muzeum Ziemi Dobrzyńskiej;

• Sarnowo (gm. Lubraniec, pow. włocławski) – Rezerwat Archeologiczny;

• Szubin (pow. nakielski), ul. Winnica 15 – Muzeum Ziemi Szubińskiej;

• Toruń, Rynek Staromiejski 1 – Muzeum Okręgowe – Ratusz Staromiejski;

• Toruń, Rynek Staromiejski 35 – Muzeum Okręgowe – Kamienica Pod Gwiazdą;

• Toruń, ul. Jurija Gagarina 9 – Muzeum Przyrodnicze Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (UMK);

• Toruń, ul. Mikołaja Kopernika – Muzeum Okręgowe – Dom Mikołaja Kopernika;

• Toruń, ul. Łazienna 16 – Muzeum Okręgowe – Dom Eskenów;

• Toruń, Wały gen. Władysława Sikorskiego 19 – Muzeum Etnograficzne;

• Tuchola, ul. Podgórna 1 – Muzeum Borów Tucholskich;

• Wenecja (gm. Żnin, pow. żniński) – Muzeum Kolejki Wąskotorowej;

• Wietrzychowice (gm. Izbica Kujawska, pow. włocławski) – Rezerwat Archeologiczny;

• Włocławek – Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej;

• Włocławek, ul. Bulwary 6 – Muzeum Etnograficzne;

• Włocławek, pl. Mikołaja Kopernika 3 – Muzeum Diecezjalne;

• Włocławek, ul. Spichrzowa 19 – Muzeum Historii Włocławka;

• Włocławek, ul. Zamcza 10/12 – Muzeum Dział Sztuki;

• Żnin, pl. Wolności – Muzeum Ziemi Pałuckiej.

Część III – obiekty przyrodnicze

a) Parki krajobrazowe

• Brodnicki Park Krajobrazowy,

• Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy,

• Górznieńsko-Lidzbarski Park Krajobrazowy,

• Krajeński Park Krajobrazowy,

• Nadgoplański Park Tysiąclecia,

• Zespół Parków Krajobrazowych nad Dolną Wisłą,

• Tucholski Park Krajobrazowy,

• Wdecki Park Krajobrazowy.

b) Rezerwaty przyrody

• Bachotek (gm. Zbiczno, pow. brodnicki);

• Bagna nad Stążką (gm. Cekcyn, pow. tucholski);

• Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego (gm. Cekcyn, pow. tucholski);

• Dolina rzeki Brdy (gm. Tuchola, pow. tucholski);

• Dolina rzeki Osy (gm. Rogóźno, Gruta, Świecie nad Osą, pow. grudziądzki);

• Dziki Ostrów (gm. Nowa Wieś Wielka, pow. bydgoski);

• Gaj Krajeński (gm. Sępólno Krajeńskie, pow. sępoleński);

• Góra Świętego Wawrzyńca (gm. Chełmno, pow. chełmiński);

• Grocholin (gm. Kcynia, pow. nakielski);

• Jamy (gm. Rogóźno, pow. grudziądzki);

• Jar Brynicy (gm. Górzno, pow. brodnicki);

• Jazy (gm. Włocławek, pow. włocławski);

• Jezioro Zdręczno (gm. Tuchola, pow. tucholski);

• Kępa Bazarowa (Toruń);

• Kulin (Włocławek);

• Las Mariański (gm. Dąbrowa Chełmińska, pow. bydgoski);

• Las Piwnicki (gm. Łysomice, pow. toruński);

• Linie (gm. Dąbrowa Chełmińska, pow. bydgoski);

• Łąki Ślesińskie (gm. Nakło nad Notecią, pow. nakielski);

• Mieliwo (gm. Zbiczno, pow. brodnicki);

• Olszyny Rakutowskie (gm. Kowal, pow. włocławski);

• Osiny (gm. Nowe, pow. świecki);

• Rejna (gm. Dąbrowa Biskupia, pow. inowrocławski);

• Retno (gm. Zbiczno, pow. brodnicki);

• Rogóźno Zamek (gm. Rogóźno, pow. grudziądzki);

• Rzeka Drwęca (pow. brodnicki, golubsko-dobrzyński, toruński);

• Szumny Zdrój im. Kazimierza Sulisławskiego (gm. Górzno, pow. brodnicki);

• Tomkowo (gm. Wąpielsk, pow. rypiński);

• Wąwelno (gm. Sośno, pow. sępoleński);

• Wronie (gm. Ryńsk, pow. wąbrzeski);

• Zbocza Płutowskie (gm. Kijewo Królewskie, pow. chełmiński).

c) Parki dworskie

• Baruchowo (pow. włocławski);

• Białochowo (gm. Rogóźno, pow. grudziądzki);

• Brzezie (gm. Brześć Kujawski, pow. włocławski);

• Cerekwica (gm. Żnin, pow. żniński);

• Długie (gm. Wąpielsk, pow. rypiński);

• Grocholin (gm. Kcynia, pow. nakielski);

• Karnkowo (gm. Lipno, pow. lipnowski);

• Kikół (pow. lipnowski);

• Kobylniki (gm. Kruszwica, pow. inowrocławski);

• Komierowo (gm. Sępólno Krajeńskie, pow. sępoleński);

• Kotomierz (gm. Dobrcz, pow. bydgoski);

• Lubień Kujawski (pow. włocławski);

• Lubostroń (gm. Łabiszyn, pow. żniński);

• Mełno (gm. Gruta, pow. grudziądzki);

• Mgowo (gm. Płużnica, pow. wąbrzeski);

• Nadróż (gm. Rogowo, pow. rypiński);

• Nawra (gm. Chełmża, pow. toruński);

• Nogat (gm. Łasin, pow. grudziądzki);

• Ostromecko (gm. Dąbrowa Chełmińska, pow. bydgoski);

• Potulice (gm. Nakło nad Notecią, pow. nakielski);

• Runowo (gm. Więcbork, pow. sępoleński);

• Ryńsk (gm. Wąbrzeźno, pow. wąbrzeski);

• Samostrzel (gm. Sadki, pow. nakielski);

• Sartowice (gm. Świecie, pow. świecki);

• Słoszewy (gm. Bobrowo, pow. brodnicki);

• Sosnowo (gm. Rogowo, pow. rypiński);

• Stablewice (gm. Unisław, pow. chełmiński);

• Sypniewo (gm. Więcbork, pow. sępoleński);

• Szafarnia (gm. Radomin, pow. golubsko-dobrzyński);

• Ugoszcz (gm. Brzuze, pow. rypiński);

• Wieniec (gm. Mogilno, pow. mogileński);

• Więsławice (gm. Kowal, pow. włocławski);

• Wronie (gm. Wąbrzeźno, pow. wąbrzeski);

• Wydrzno (gm. Łasin, pow. grudziądzki);

• Zbójno (pow. golubsko-dobrzyński).

d) Pomniki przyrody

• Aleksandrów Kujawski – skupienie drzew w parku przy pałacu Trojanowskich (ul. Stanisława Wyspiańskiego);

• Baruchowo (pow. włocławski) – skupienie drzew w parku przy pałacu;

• Bąkowo (gm. Warlubie, pow. świecki) – dąb, ponad 700 lat, obwód 942 cm;

• Borowo – Altana (gm. Dobre, pow. radziejowski) – głaz przy drodze do Krzywosądzy;

• Dobrcz (pow. bydgoski) – aleja dębowa;

• Dobrzyń nad Wisłą (pow. lipnowski) – wychodnie iłów trzeciorzędowych na skarpie doliny Wisły;

• Falk (gm. Górzno, pow. brodniki) – leśnictwo Borek i Buczkowo koło Osady Falk – dąb Rzeczypospolitej;

• Gądecz (gm. Dobrcz, pow. bydgoski) – grota wapienna „Bajka”;

• Głuchowo (gm. Chełmża, pow. toruński) – skupienie drzew, park krajobrazowy;

• Gościąż, jezioro (gm. Włocławek, pow. włocławski) – osady ilaste w centrum Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego;

• Grodno i Kurowo (gm. Kowal, pow. włocławski) – kemy i ozy na okolicznych polach;

• Grudziądz – Nowa Wieś – wychodnia zlepieńców plejstoceńskich;

• Karbowo (gm. Brodnica, pow. brodnicki) – skupisko drzew;

• Leosia (gm. Drzycim, pow. świecki) – głaz „Świętego Wojciecha”;

• Lubraniec (pow. włocławski) – topola przy internacie Liceum Ogólnokształcącego;

• Łabiszyn (pow. żniński) – „Dąb Jagiełły” obwód 620 cm;

• Modzerewo (gm. Izbica Kujawska, pow. włocławski) – lipa przy kościele, obwód 500 cm;

• Mokre (gm. Grudziądz, pow. grudziądzki) – nisza źródliskowa, leśnictwo Białochowo;

• Nogat (gm. Łasin, pow. grudziądzki) – dąb Chrobry, obwód 943 cm, park krajobrazowy;

• Nowe Jankowice (gm. Łasin, pow. grudziądzki) – aleja dębów;

• Ostrowite (gm. Golub-Dobrzyń, pow. golubsko-dobrzyński) – skupienie lip koło kościoła ewangelickiego;

• Płonne (gm. Radomin, pow. golubsko-dobrzyński) – skupienie modrzewi, „Góra Modrzewiowa”;

• Płowęż (gm. Jabłonowo Pomorskie, pow. brodnicki) – aleja dębów;

• Radomin (pow. golubsko-dobrzyński) – aleja bukowa drzew przy szosie Bocheniec – Radomin;

• Ryńsk (gm. Wąbrzeźno, pow. wąbrzeski) – cis pospolity, park krajobrazowy;

• Sadłowo (gm. Rypin, pow. rypiński) – skupienie drzew w parku wiejskim;

• Sierzchowo (gm. Nieszawa, pow. aleksandrowski) – platan w parku wiejskim;

• Skrzynki (gm. Kowal, pow. włocławski) - jałowce przy drodze Skrzynki – Goreń;

• Słupski Młyn (gm. Gruta, pow. grudziądzki) – skupienie 2 dębów „Adam i Ewa” przy szosie Gruta – Łasin;

• Służewo (gm. Aleksandrów Kujawski, pow. aleksandrowski) – skupienie drzew na cmentarzu przy kościele;

• Studzianka (gm. Brzuze, pow. rypiński) – skupienie drzew na cmentarzu;

• Szczepankowo (gm. Dąbrowa, pow. mogileński) – głaz „Kamienny Dom”;

• Szpetal Górny (gm. Fabianki, pow. włocławski) – głaz na skarpie doliny Wisły;

• Świt (gm. Cekcyn, pow. tucholski) – uroczysko „Piekiełko”, głazowisko w korycie rzeki Brdy;

• Tleń (gm. Osie, pow. świecki) – głaz przy moście kolejowym nad Wdą;

• Toruń-Rudak – głaz w dawnej kopalni iłów plejstoceńskich;

• Tuchola-Rudzki Most – „Kamień Jagiełły” w korycie rzeki Brdy;

• Unisław (pow. chełmiński) – aleja drzew, droga Unisław – Gołoty;

• Wałdowo Szlacheckie (gm. Grudziądz, pow. grudziądzki) – wypływ artezyjski;

• Wielki Głęboczek (gm. Brzozie pow. brodnicki) – głaz narzutowy, teren byłej kopalni;

• Zabartowo (gm. Więcbork, pow. sępoleński) – głaz przy drodze do Rościmina;

• Zbójno (pow. golubsko-dobrzyński) – drumliny na obszarze chronionego krajobrazu.

e) Ogrody botaniczne, zoologiczne, dendrologiczne

• Aleksandrów Kujawski – park przy pałacu Trojanowskich (ul. Stanisława Wyspiańskiego);

• Brodnica – park miejski im. Fryderyka Chopina;

• Bydgoszcz – Arboretum UKW (Stary Ogród Botaniczny);

• Bydgoszcz – ogród fauny polskiej w Myślęcinku;

• Bydgoszcz – Ogród Botaniczny w Myślęcinku;

• Ciechocinek (pow. aleksandrowski) – park zdrojowy;

• Gołąbek (gm. Tuchola, pow. tucholski) – ogród dendrologiczny przy nadleśnictwie Tuchola;

• Grudziądz – ogród botaniczny;

• Inowrocław – zdrojowy Park Solankowy z tężniami;

• Toruń – ogród zoobotaniczny;

• Toruń – park przy ul. Bydgoskiej;

• Wieniec-Zdrój (gm. Brześć Kujawski, pow. włocławski) – park zdrojowy;

• Włocławek – park im. Henryka Sienkiewicza nad Zgłowiączką.

Część IV – Miejsca pamięci narodowej

• Aleksandrów Kujawski – cmentarz, pomnik i zbiorowa mogiła 266 ofiar terroru z 1939 roku;

• Aleksandrów Kujawski (ul. Gabriela Narutowicza) – cmentarz ukraiński (1920);

• Bobrowniki (pow. lipnowski) – pomnik i zbiorowa mogiła ofiar terroru 1939 roku;

• Brodnica – kamień ku czci poległych i pomordowanych przez hitlerowskiego najeźdźcę w latach 1939-1945;

• Brześć Kujawski (pow. włocławski) – cmentarz, mogiła zbiorowa ofiar terroru oraz pomnik i zbiorowa mogiła żołnierzy Wojska Polskiego z 1939 roku;

• Bydgoszcz – pomnik ku czci 136 pracowników PKP węzła bydgoskiego, pomordowanych i poległych w latach 1939-1945;

• Bydgoszcz – Pomnik Walki i Męczeństwa ustawiony w hołdzie pomordowanym z terenu województwa bydgoskiego;

• Bydgoszcz – Dolina Śmierci (Fordon) – pomnik na miejscu straceń;

• Bydgoszcz – cmentarz przy ul. Artyleryjskiej (kościół św. Krzyża) – groby poległych w wojnie z Sowietami w 1920 roku;

• Chełmno – pomnik mauzoleum ustawiony dla uczczenia ludzi pomordowanych przez faszystów niemieckich w latach 1939-1945 w masowych miejscach straceń;

• Ciechocinek (pow. aleksandrowski) – budynek hali targowej przy ul. Władysława Broniewskiego –tablica na miejscu kaźni;

• Dobre (pow. radziejowski) – pomnik powstańców styczniowych;

• Drzycim (pow. świecki) – cmentarz Armii Pomorze z wojny obronnej w 1939 roku;

• Grudziądz (ul. marsz. Józefa Piłsudskiego) – pomnik w miejscu egzekucji 10 zakładników z 1939 roku;

• Grudziądz (ul. 18 Pułku Ułanów Pomorskich) – pomnik na cmentarzu wojennym (zmarli w szpitalu wojennym);

• Grupa (gm. Dragacz, pow. świecki) – cmentarz żołnierzy Armii Pomorze (głównie Pomorskiej Brygady Kawalerii) z 1939 roku;

• Inowrocław – obelisk ku czci pomordowanych w obozie na Błoniach;

• Jastrzębiec (gm. Więcbork, pow. sępoleński) – kaplica mauzoleum (8000 ofiar z 1939 roku);

• Karnkowo (gm. Lipno, pow. lipnowski) – cmentarz, mogiły ofiar terroru;

• Klamry (gm. Chełmno, pow. chełmiński) – obelisk ku czci ofiar hitlerowskiego terroru upamiętnia ponad 2500 Polaków pomordowanych tu w masowych egzekucjach przez faszystów;

• Koronowo (pow. bydgoski) – cmentarz ofiar obozu karnego z lat 1939-1945, wskutek terroru zmarło 606 ofiar;

• Krzywosądz (gm. Dobre, pow. radziejowski) – pomnik powstańców styczniowych;

• Łopatki Polskie (gm. Książki, pow. wąbrzeski) – pomnik na mogile pomordowanych w miejscu rozstrzelania 2500 osób;

• Małe Czyste (gm. Stolno, pow. chełmiński) – pomnik na miejscu straceń z lat 1939-1945;

• Mełno (gm. Gruta, pow. grudziądzki) – cmentarz wojenny z 1939 i 1945 roku;

• Mniszek (gm. Dragacz, pow. świecki) – las i żwirownia, krzyż i tablica na miejscu straceń;

• Odolion (gm. Aleksandrów Kujawski, pow. aleksandrowski) – obelisk ofiar z II wojny światowej;

• Płowce (gm. Radziejów, pow. radziejowski) – miejsce bitwy z krzyżakami w 1331 roku;

• Płutowo (gm. Kijewo, pow. chełmiński) – pomnik na miejscu straceń z lat 1939-1945;

• Potulice (gm. Nakło nad Notecią, pow. nakielski) – cmentarz ofiar II wojny światowej;

• Radziki Duże (gm. Wąpielsk, pow. rypiński) – pomnik powstańców styczniowych;

• Rak (gm. Skrwilno, pow. rypiński) – osada leśna, groby z lat 1939-1945;

• Rudzki Most (gm. Tuchola, pow. tucholski) – las nad rzeką Kiczą – mogiła ofiar terroru;

• Rypin – obelisk upamiętniający miejsce kaźni;

• Solec Kujawski (pow. bydgoski) – cmentarz powstańców wielkopolskich;

• Toruń-Barbarka – las, cmentarz i pomniki ku czci zamordowanych, miejsce kaźni setek mieszkańców Torunia i okolic;

• Toruń – Fort VII – dawne więzienie w okresie okupacji 1939-1945;

• Tupadły (gm. Inowrocław, pow. inowrocławski) – miejsce bitwy rokoszan Jerzego Sebastiana Lubomirskiego z królem Janem II Kazimierzem Wazą (1666);

• Włocławek – tama, miejsce męczeńskiej śmierci ks. Jerzego Popiełuszki;

• Włocławek – kościół katedralny pw. Wniebowzięcia NMP – trzy tablice poświęcone ofiarom wojny i terroru;

• Włocławek – dziedziniec kościoła pw. Wszystkich Świętych – tablice poświęcone ofiarom terroru;

• Włocławek – obelisk, miejsce stracenia Stanisława Becchi w 1863 roku.

Regulamin
Odznaki Krajoznawczej Województwa Kujawsko-Pomorskiego
(obowiązujący w latach 2001-2025)

Pobierz Regulamin Odznaki lub

UWAGA!
Więcej informacji o odznace i regionie można znaleźć na
oficjalnej stronie Odznaki Krajoznawczej Województwa Kujawsko-Pomorskiego
zatwierdzonej przez Kujawsko-Pomorskie Kolegium Instruktorów Krajoznawstwa PTTK.
Turysta znajdzie tam informacje na temat odznaki i jej historii oraz materiały pomocne przy jej zdobywaniu.
POLECAMY!

Centralna Komisja Weryfikacyjna
Regionalnego Kolegium Instruktorów Krajoznawstwa
Województwa Kujawsko-Pomorskiego
Oddział PTTK Grudziądz
im. ks. ppłk. dr. Władysława Łęgi
ul. gen. Józefa Hallera 32, 86-300 Grudziądz
tel. (+48) 691 951 010
http://www.grudziadz.pttk.pl
e-mail: pttkgrudziadz@gmail.com