lub 
Indeks alfabetyczny obiektów, pomników i tablic z adresami ich lokalizacji
do Katowickiej Odznaki Krajoznawczej „Znam Katowice”
A
Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego, ul. Zacisze 3.
Akademia Sztuk Pięknych, ul. Raciborska 50.
Altus, ul. Uniwersytecka 13.
Archikatedra Chrystusa Króla, ul. Plebiscytowa 49a.
B
Bazylika św. Ludwika Króla i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny z kalwarią w Panewnikach, ul. Panewnicka 76.
Bazylika św. Szczepana i Matki Bożej Boguckiej, ul. ks. Leopolda Markiefki 89.
Biblioteka Śląska, pl. Rady Europy 1.
C
Centrum Informacji Naukowej i Biblioteka Akademicka, ul. Bankowa 11a.
Cmentarz ewangelicki, ul. Francuska.
Cmentarz garnizonowy (wojskowy), ul. Meteorologów.
Cmentarz, ul. Henryka Sienkiewicza.
Cmentarz komunalny, ul. Panewnicka 45.
Cmentarz rzymskokatolicki, ul. Francuska 26.
D
Dworzec PKP (zob. Stary Dworzec PKP).
„Drapacz Chmur”, ul. Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury 15.
F
Fabryka Porcelany, ul. Porcelanowa 23.
Figura św. Jana, ul. św. Jana.
G
Galeria Artystyczna, pl. Grunwaldzki.
Galeria Szyb Wilson, ul. Oswobodzenia 1.
Gawlikówka – Izba Śląska, pl. Pod Lipami.
K
Kamienica „Pod Butem”, ul. 3 Maja 8.
Kościół garnizonowy św. Kazimierza Królewicza, ul. Marii Skłodowskiej-Curie 20.
Kościół św. Józefa, ul. Gliwicka 76.
Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, pl. Emila Szramka 1.
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła, ul. Mikołowska 32.
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego i Matki Bożej Uzdrowicielki Chorych, ul. Mieszka l 6.
Kościół drewniany św. Michała Archanioła, park im. Tadeusza Kościuszki, ul. Tadeusza Kościuszki 112.
.KTW, al. Walentego Roździeńskiego 1 a.
L
III Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza, ul. Adama Mickiewicza 11.
M
Miejski Dom Kultury „Koszutka-Dąb”, ul. Krzyżowa 1.
Międzynarodowe Centrum Kongresowe, pl. Henryka Sławika i Józsefa Antalla 1.
Muzeum Archidiecezjalne, ul. Henryka Jordana 39.
Muzeum Historii Katowic, ul. ks. Józefa Szafranka 9.
Muzeum Hutnictwa Cynku – Walcownia, ul. 11 Listopada.
Muzeum Izba Pamięci kopalni „Wujek” (zob. Śląskie Centrum Wolności i Solidarności), ul. Wincentego Pola 38.
Muzeum Śląskie, ul. Tadeusza Dobrowolskiego 1.
N
Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia, pl. Wojciecha Kilara 1.
P
Pałac Młodzieży, ul. Mikołowska 26.
Poczta Główna, ul. Pocztowa 9.
Pomniki:
Alpinistów, park im. Tadeusza Kościuszki, ul. Tadeusza Kościuszki 112,
Dziewięciu z „Wujka”, ul. Wincentego Pola 40,
Harcerzy Września 1939 r., Rynek,
Henryka Sławika i Józsefa Antalla seniora, ul. Olimpijska,
Jerzego Ziętka, park Powstańców Śląskich,
Józefa Piłsudskiego, pl. Bolesława Chrobrego,
Ofiar Katynia, pl. Andrzeja,
Powstańców Śląskich, rondo im. gen. Jerzego Ziętka,
prymasa Augusta Hlonda, ul. Henryka Jordana,
Wojciecha Korfantego, pl. Sejmu Śląskiego,
Żołnierza Polskiego, pl. Żołnierza Polskiego.
R
Rezerwat przyrody „Ochojec” – ul. Ziołowa.
Rezerwat przyrody „Las Murckowski” – ul. Białobrzeska.
S
Sanktuarium Matki Bożej Boguckiej (zob. bazylika św. Szczepana i MB Boguckiej).
Sejm Śląski, ul. Jagiellońska 25.
Spodek, al. Wojciecha Korfantego 35.
Stary Dworzec PKP, ul. Dworcowa.
Strefa Kultury (Międzynarodowe Centrum Kongresowe, „Spodek”, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia, Muzeum Śląskie).
Szyb Wilson (zob. Galeria Szyb Wilson).
Śląskie Centrum Wolności i Solidarności, ul. Wincentego Pola 38.
Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe (obecnie Wydział Inżynierii Materiałowej i Metalurgii Politechniki Śląskiej), ul. Zygmunta Krasińskiego 3.
T
Tablice:
Andrzeja Mielęckiego, ul. Warszawska 10,
Marii Goeppert-Mayer, ul. Młyńska 5,
Richarda Holtze, ul. Adama Mickiewicza 5,
Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego, Rynek 10.
W
Willa Goldsteinów, pl. Wolności 11a.
Wieża Spadochronowa, park im. Tadeusza Kościuszki.
Katowice – stolica województwa śląskiego, powiat grodzki i siedziba władz Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Leżą na pagórkowatym obszarze południowej części Wyżyny Śląskiej, na wododziale Wisły (rzeka Rawa) i Odry (rzeka Kłodnica). Zajmują 164,5 km² powierzchni i liczą ponad 270 tys. mieszkańców. Ponad 41% obszaru miasta zajmują lasy, stanowiące rekreacyjne zaplecze mieszkańców. Cenne ekosystemy leśne chronione są przez 2 rezerwaty przyrody: „Ochojec” i „Las Murckowski”. Przez Katowice prowadzi 12 pieszych znakowanych szlaków turystycznych i 5 szlaków rowerowych.
Najstarsze ślady osadnictwa pochodzą sprzed 5.000 lat, ale wieś Katowice wymieniona jest po raz pierwszy dopiero w 1598 r. Niektóre dzielnice dzisiejszych Katowic wzmiankowane były już w średniowieczu: Dąb w 1299 r., Bogucice i Roździeń w 1360 r. Katowice zawdzięczają swój rozwój przedsiębiorcy górniczemu Franciszkowi Wincklerowi, który w 1838 r. kupił wieś Katowice oraz dyrektorowi jego dóbr – Fryderykowi Wilhelmowi Grundmannowi. Przeprowadzenie przez Katowice w 1846 r. linii kolejowej stało się impulsem rozwoju górnictwa i hutnictwa. Na obrzeżach ówczesnego miasta istniały już wówczas huty: żelaza – księcia Hohenlohe (1804), Johna Baildona (1823) i Huta Katowicka (1833); cynku „Franz”, „Fanny” (1818), „Wilhelmina” (1834), kopalnie węgla kamiennego – „Ferdynand” (1823), „Waterloo” (1839), „Kleofas” (1845). Kolejne zakłady powstały w drugiej połowie XIX w. Wówczas na terenie dzisiejszych Katowic istniało 11 kopalń węgla kamiennego i 12 hut cynku, które nadały wsi przemysłowego charakteru i doprowadziły do uzyskania przez Katowice w 1865 r. praw miejskich i herbu. Herb Katowic przedstawia młot kuźniczy stojący na belce, pod którą płynie woda.
Przez 140 lat swego istnienia Katowice wchłonęły sąsiednie osady, stając się w okresie międzywojennym stolicą województwa śląskiego i metropolią aglomeracji górnośląskiej, zwanej Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym (GOP). Najstarsze zachowane budowle Katowic pochodzą zaledwie z połowy wieku XIX: kościół ewangelicki Zmartwychwstania Pańskiego (1856), kościół katolicki Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny (1870), pałacyk Goldsteinów (1872), łaźnia miejska (1895), Szpital spółki Brackiej (1895), Szkoła Rzemiosł Budowlanych (1898), hotel „Grand” (1899), gimnazjum (1900) i teatr (1907). Przynależność Katowic do pruskiego Górnego Śląska zakończyła się po I wojnie światowej. W wyniku plebiscytu z 21 marca 1921 r. i trzech kolejnych powstań śląskich (1919, 1920, 1921), przyłączono w 1922 r. do Polski wschodnią część Górnego Śląska, tworząc autonomiczne województwo śląskie w ramach II Rzeczypospolitej. Stało się to momentem przełomowym dla Katowic – stolicy nowego najbogatszego w Polsce województwa. W okresie międzywojennym powstały monumentalne budowle publiczne: Sejm Śląski i Śląski Urząd Wojewódzki (1929), Syndykat Polskich Hut Stali (1927), dworzec lotniczy (1927), pierwsze w Polsce sztuczne lodowisko Torkat (1930), pierwszy w Polsce „drapacz chmur” (1932), Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe (1932), Biblioteka Śląska (1934), kościół garnizonowy (1934) i archikatedra Chrystusa Króla, której budowę rozpoczęto w 1926 r. (konsekracja w 1955) oraz budynki mieszkalne projektowane przez znakomitych polskich architektów Tadeusza Michejdę, Stanisława Tabeńskiego, Stefana Bryłę, Zygmunta Łobodę, Mieczysława Kozłowskiego i innych.
Kres dynamicznemu rozwojowi miasta przyniósł wybuch II wojny światowej, zapisany bohaterską obroną miasta przez oddziały samoobrony powstańczej i harcerzy. Ten okres historii przypomina zrekonstruowana w parku im. Tadeusza Kościuszki wieża spadochronowa, Dom Powstańca Śląskiego, miejsca kaźni przy katowickim Rynku i w Lasach Panewnickich. Wyzwolenie 27 stycznia 1945 r. przyniosło wiele zniszczeń (m.in. wypalenie całego kwartału rynkowego), a powojenne wyburzenia zatarły ślady historycznych początków miasta. Po 1945 r. miasto odzyskało dawne znaczenie jako ośrodek przemysłowy i administracyjny oraz zyskało nowe ośrodki nauki i kultury. Katowice stały się miastem uniwersyteckim. Obecnie działa tu 15 wyższych uczelni o różnym profilu.
W najnowszej historii Polski Katowice zapisały się 16 grudnia 1981 r. martyrologią dziewięciu górników kopalni „Wujek”, zabitych przez oddziały ZOMO. Ten tragiczny fakt upamiętnia pomnik postawiony obok kopalni.
Miasto z ośrodka przemysłowego stało się centrum administracyjno-bankowym, nowoczesnej wytwórczości i usług oraz znaczącym ośrodkiem nauki i kultury. W ostatnich latach zyskało nowoczesne rozwiązania komunikacyjne oraz kilka charakterystycznych budowli, zmieniających jego wizerunek: Międzynarodowe Centrum Kongresowe, Muzeum Śląskie, siedzibę Narodowej Orkiestry Polskiego Radia – tworzące Strefę Kultury; nowe obiekty uniwersyteckie: Centrum Informacji Naukowej i Bibliotekę Akademicką (CINiBA), siedziby Wydziału Radia i Telewizji, Wydziału Prawa i Administracji; Wydziału Teologicznego; Centrum Nauki i Edukacji Muzycznej Symfonia; siedziby banków i hoteli; kompleksy biurowe i galerie handlowe. Większość współczesnych obiektów Katowic zyskała uznanie i nagrody środowisk architektonicznych. Architektonicznymi symbolami miasta, oprócz wspomnianych wyżej są też zabytkowy kościółek drewniany z 1510 r., (przeniesiony z Syryni) i Hala Widowiskowo-Sportowa „Spodek” (1971). W nowym świetle postrzegane są także stare kolonie robotnicze – zwłaszcza Giszowiec i Nikiszowiec. Ten ostatni został w 2011 r. wpisany na prestiżową listę Pomników Historii (podobnie zresztą jak gmach Sejmu Śląskiego i archikatedry Chrystusa Króla w 2017 r.).
W Katowicach działa pięć teatrów, z najstarszym – Teatrem Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego – oraz dwie placówki muzyczne: Filharmonia Śląska i Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia. Ma tu swą siedzibę Muzeum Śląskie z bogatą galerią malarstwa polskiego XIX i XX w. i unikatowym Centrum Scenografii Polskiej, Muzeum Historii Katowic, Muzeum Archidiecezjalne, unikalne Muzeum Organów Śląskich. W Katowicach odbywają się ważne cykliczne imprezy kulturalne, w tym 27 festiwali muzycznych, m.in. Off Festival, Rawa Blues, Tauron Nowa Muzyka, Metalmania. Tu także odbywają się: Międzynarodowy Konkurs Dyrygentów im. Grzegorza Fitelberga, Międzynarodowy Studencki Festiwal Folklorystyczny, Górnośląski Festiwal Kameralistyki „Ars Cameralis Silesia Superioris” i wiele innych.
Edward Wieczorek
Pobierz Indeks alfabetyczny obiektów lub